Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Bilişsel Yapı

Cognitive Construct

Tanım

Bireyin çevresel dünyayı anlamlandırmasını, bilgiyi organize etmesini ve depolamasını sağlayan zihinsel çerçeve, şema veya kalıp.

Örnek Vaka / Uygulama

Üniversite sınavına giren bir tıp öğrencisinin, anatomik bir vakayı çözerken zihnindeki 'kardiyovasküler sistem' şemasını (bilişsel yapısını) aktive etmesi; semptomları bu hiyerarşik çerçeveye oturtarak doğru teşhise ulaşması.

Derin Analiz

Bilişsel psikoloji ve bilişsel bilimler literatüründe bilişsel yapı, bilgiyi işleme kuramının merkezinde yer alır. Algılanan uyarıcıların ham verilerini depolamak, kategorize etmek ve gelecekteki karar verme süreçlerinde kullanmak üzere işlev gören soyut bir organizasyon ağıdır. Jean Piaget'nin şema teorisinden modern bilişsel nörobilimdeki sinaptik temsillerine kadar uzanan bu yapılar; olguları, inançları ve tutumları hiyerarşik bir düzende tutar. Yeni bir bilgiyle karşılaşıldığında, birey mevcut bilişsel yapısını ya 'özümseme' (assimilation) yoluyla genişletir ya da 'uyurumlama' (accommodation) süreciyle yeniden yapılandırır. Bellek taramaları sırasında bu yapılar, durumun gerekliliklerine göre aktif hale getirilerek dış dünya ile zihinsel temsil arasındaki köprüyü kurar.

Etimoloji

Latince 'cognoscere' (öğrenmek, bilmek, kavramak) fiilinden türetilen 'cognitio' ile Latince 'structura' (inşa etmek, yapılandırmak, düzenlemek) kelimesinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Bilişsel harita (daha çok mekansal ve coğrafi ilişkileri düzenleyen spesifik bir alt şemadır), kavramsal sistem (daha geniş felsefi veya soyut bilgi ağlarını kapsar) ve şema kelimeleri sıklıkla birbirinin yerine kullanılır; ancak bilişsel yapı bunların tümünü içeren üst çatı organizasyondur.