Bilişsel Şema

Cognitive Schema

Tanım

Bireyin dünyayı, kendini ve diğerlerini anlamlandırmasını, kategorize etmesini ve yeni bilgileri filtrelemesini sağlayan, geçmiş deneyimlerle şekillenmiş soyut bilgi yapıları ve zihinsel kalıplardır.

Örnek Vaka / Uygulama

Yetişme sürecinde sürekli eleştirilmiş bir bireyin geliştirdiği 'kusurluluk' şeması, yetişkinlikte iş yerinde yapılan küçük bir yapıcı eleştiriyi dahi 'ben tamamen başarısız ve sevilmeyen bir insanım' şeklinde otomatik bir inançla yorumlamasına ve yoğun bir kaygı yaşamasına yol açar.

Derin Analiz

Bilişsel psikoloji ve klinik teoride şemalar, gelen verinin işlenmesinde merkezi bir organizatör görevi görür. Aaron Beck'in bilişsel modeli ve Jeffrey Young'ın erken dönem uyumsuz şemalar kuramında detaylandırıldığı üzere, bu yapılar otomatik düşüncelerin ve derin köklü inanç sistemlerinin temelini oluşturur. Nörobiyolojik düzeyde, hipokampal ve neokortikal ağlar arasında dağıtık bir bellek mimarisiyle temsil edilirler; yeni deneyimler mevcut şemalara asimile edilir veya şemanın kendisi akomodasyon yoluyla yeniden yapılandırılır. Psikopatolojide, işlevsel olmayan katı şemalar (örneğin terk edilme veya yetersizlik şeması), kişinin algısal önyargılar geliştirmesine ve çevresel uyaranları çarpıtarak yorumlamasına neden olur.

Etimoloji

Latince 'schema' [şekil, biçim, plan] kelimesinden türetilmiş olup, kökeni Antik Yunanca 'schēma' (σχῆμα) sözcüğüne dayanır.

Karıştırmayın

Otomatik düşünce (şemanın anlık ve yüzeyel türevidir, şema ise daha kalıcı ve derin bir bilişsel yapıdır) ve zihinsel model (daha çok fiziksel sistemlerin nasıl çalıştığına dair işlevsel simülasyonlardır, şemalar ise duygusal ve sosyal anlamlandırmaları da kapsar).

Keşfetmeye Devam Edin

Bilişsel Çarpıtma

Cognitive Distortion

Bireyin gerçekliği hatalı, abartılı veya irrasyonel biçimde algılamasına yol açan kusurlu düşünce kalıplarıdır.

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet