Bilişsel Harita
Cognitive Map
Tanım
Bireyin çevresel ilişkileri ve mekansal ipuçlarını zihinsel olarak kodlayarak oluşturduğu, yön bulma ve çevreye uyum sağlamayı mümkün kılan içsel temsil.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır çalıştığınız ofise giden ana yolün bir kaza sebebiyle kapandığını fark ettiğinizde, GPS kullanmadan mahalle aralarındaki ara sokakları birleştirerek alternatif bir rota oluşturmanız ve hedefinize varmanız bilişsel haritanın aktif kullanımını gösterir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve nöropsikoloji bağlamında bilişsel haritalar, Edward C. Tolman'ın latent öğrenme deneyleriyle literatüre kazandırdığı, pasif uyarıcı-tepki döngüsünü reddeden bir yapıdır. Hippokampal bölgedeki 'place cells' (yer hücreleri) ve entorhinal korteksteki 'grid cells' (ızgara hücreleri), bu zihinsel topoğrafyanın nörobiyolojik altyapısını oluşturur. Birey, sadece coğrafi mesafeleri değil; sembolleri, değerleri, alternatif rotaları ve mekansal hiyerarşileri de bu haritada işler. Uzamsal belleğin işleyişinde, parietal lob ve prefrontal korteks ile dinamik bir etkileşim içindedir.
Etimoloji
Latince 'cognitio' [bilme, tanıma, öğrenme] ve 'mappa' [örtü, bez, harita] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Mental harita (mental map) genellikle öznel ve değersel algıları (neresi tehlikeli, neresi güzel) barındırırken, bilişsel harita daha geniş bir mekansal topoloji ve nesnel ilişkiler ağı içerir; landmark (işaret öğesi) ise bu harita üzerindeki odak noktalarıdır.