Kaza
Accident
Tanım
Beklenmeyen, kasıtsız gerçekleşen; sıklıkla yaralanma, ölüm veya sistemik hasarla sonuçlanan olay.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun bir mesai saatinde veri analizi yapan bir araştırmacının, yorgunluk ve dikkat yorgunluğu (cognitive fatigue) nedeniyle yanlışlıkla tüm veri setini silmesi ve analiz sistemini çöktürmesi.
Derin Analiz
Klinik psikoloji, insan-bilgisayar etkileşimi ve davranışsal nörobilim bağlamında kaza kavramı, bireyin bilişsel kontrol süreçlerindeki anlık kesintileri, dikkat dağılmalarını veya yürütücü işlev hatalarını (Executive Function Errors) ifade eder. James Reason'ın İsviçre Peyniri Modeli'ne göre kazalar, sistemik açıklar ile bilişsel dikkatsizliklerin kesişim kümesinde ortaya çıkar. Nörobiyolojik açıdan, ön singulat korteks ve prefrontal korteksteki anlık inhibisyon yetersizlikleri veya dopaminerjik hatlardaki beklenmeyen dalgalanmalar, motor planlama hatalarına ve dolayısıyla kazasal sonuçlara zemin hazırlayabilir. Psikopatolojide travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) veya akut stres tepkilerinin etiyolojisinde tetikleyici bir çevresel stresör olarak sıklıkla karşımıza çıkar.
Etimoloji
Latince 'accidere' (meydana gelmek, düşmek, isabet etmek) fiilinden türetilmiş olup, 'ad-' (yönelim) ve 'cadere' (düşmek) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
İhmal (negligence) ile karıştırılır; ihmal, kaçınılabilir bir riskin bilinçli veya bilinçsiz olarak göz ardı edilmesini içerirken, kaza tamamen kasıtsız ve öngörülemeyen dinamiklere dayanır.