Stresör
Stressor
Tanım
Bireyde fiziksel ya da duygusal gerilime yol açan, uyum veya başa çıkma stratejileri gerektiren içsel ya da dışsal her türlü olay, güç veya koşul.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun bir iş temposuna sahip bir bireyin, kısa süre içinde tamamlaması gereken birden fazla kritik projeyle karşılaşması ve buna ek olarak kronik uyku eksikliği yaşaması, hem çevresel hem de içsel stresörlerin birleşerek bireyin adaptasyon kapasitesini zorlamasına klasik bir örnektir.
Derin Analiz
Stresör kavramı, organizmanın homeostatik dengesini bozan her türlü uyarıcıyı kapsar. Biyolojik düzeyde hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksını ve sempatik sinir sistemini aktive ederek kortizol ve katekolamin salınımını tetikler. Psikolojik bağlamda ise stresörün niteliği, bireyin bilişsel değerlendirme (cognitive appraisal) süreçlerine bağlıdır; yani olayın kendisinden ziyade bireyin onu tehdit edici veya kapasitesini aşan bir durum olarak algılaması esastır. Akut (travmatik olaylar) veya kronik (yoksulluk, iş stresi) formlarda ortaya çıkabilir ve uzun vadede genel adaptasyon sendromuna (GAS) ya da psikopatolojilere zemin hazırlayabilir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
HPA Aksı
HPA Aksı
HPA Axis
Hipotalamus, hipofiz bezi ve adrenal korteks arasındaki karmaşık geri bildirim döngüsünü ifade eden, vücudun strese verdiği ana hormonal yanıt sistemidir.
İncele
Bilişsel Değerlendirme
Bilişsel Değerlendirme
Cognitive Assessment
Öğrenme, bellek, yargılama ve akıl yürütme gibi üst düzey zihinsel işlevlerin sistematik ve standartlaştırılmış yöntemlerle ölçülmesi ve değerlendirilmesi süreci.
İncele