Veri Analizi
Data Analysis
Tanım
Gözlem veya ölçümlerden oluşan bir veri setini özetlemek ve içindeki örtük örüntüleri ortaya çıkarmak amacıyla grafiksel, istatistiksel ve nicel tekniklerin sistematik olarak uygulanması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir bilişsel terapi yönteminin anksiyete skorları üzerindeki etkisini inceleyen bir araştırmacının, tedavi öncesi ve sonrası elde ettiği sayısal puanları SPSS veya R ortamına aktararak normal dağılım testlerini yapması, ortalama ve standart sapma gibi merkezi eğilim ve yayılım ölçülerini hesaplaması ve bu verileri kutu grafikleri (box plot) ile görselleştirerek iki grup arasındaki anlamlı farkı bağımsız örneklem t-testi ile test etmesi.
Derin Analiz
Veri analizi; deneysel tasarımlardan, klinik çalışmalardan veya gözlemsel araştırmalardan elde edilen ham bilgilerin anlamlı ve yorumlanabilir bilgilere dönüştürülmesini sağlayan çok katmanlı bir metodolojidir. Süreç, öncelikle verilerin temizlenmesi ve düzenlenmesiyle başlar; ardından betimsel istatistikler (ortalama, medyan, mod, standart sapma gibi) ve görselleştirme araçları (histogramlar, saçılım grafikleri) aracılığıyla verinin genel yapısı betimlenir. İleri düzeyde ise bu analizler, hipotez testleri, varyans analizi (ANOVA) veya regresyon modelleri gibi çıkarımsal istatistiksel tekniklerle desteklenerek popülasyon parametreleri hakkında genellemeler yapılmasına ve kestirimlerde bulunulmasına olanak tanır. Bilimsel çıkarımın güvenilirliği, kullanılan analitik tekniklerin veri dağılımının varsayımlarına (örn. normallik, homoscedasticity) uygunluk derecesiyle doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'datum' [verilen, sunulan şey] sözcüğünün çoğulu olan 'data' ile Yunanca 'analysis' [çözme, parçalarına ayırma, çözümleme < analyein: yukarı kaldırmak, çözmek] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Veri toplama (data collection) ve veri yorumlama (data interpretation). Veri toplama analizin ham maddesini sağlayan ölçüm safhasıdır; veri yorumlama ise veri analizi sonucunda elde edilen sayısal bulguların teorik ve pratik bağlamda ne anlama geldiğinin irdelenmesi aşamasıdır.