Diğer / Temel Kavramlar

Veri setindeki her bir elemana göreli önemine veya frekansına karşılık gelen katsayıların (ağırlıkların) atanmasıyla hesaplanan özel bir merkezi eğilim ölçüsüdür.

Günlük yaşam alışkanlıklarının ve sosyal desteğin sağlık ile mortalite üzerindeki etkilerini inceleyen, 1965 yılında başlatılmış kapsamlı bir boylamsal araştırmadır.

Sosyal olarak çift bağ kurmuş bir dişinin, partneri dışındaki bir erkekle çiftleşmesi ve ortaya çıkan genetik olarak ilişkisiz yavruların sosyal baba tarafından bakılması durumu.

İnsan mühendisliği ve ergonomi ilkeleri doğrultusunda, kullanıcıların kas yorgunluğunu, zorlanmalarını ve fiziksel yaralanmalarını önlemeyi amaçlayan alet ve enstrüman geliştirme yaklaşımı.

Bir veri dağılımındaki değerlerin altıda birinin veya dörtte birinin altında kaldığı noktayı ifade eden istatistiksel eşiktir.

Bireyin, kendisinin rahatlıkla yapabileceği eylemleri başkalarının yapmasını talep ettiği, hoşgörüye dayalı bir bağımlılık sergilediği kültürel ve psikolojik bir olgudur.

Ambalaj tasarımının tüketicilerin satın alma kararları ve ürün algısı üzerindeki etkilerini inceleyen deneysel bir değerlendirme yöntemidir.

Benjamin Franklin tarafından 1743 yılında kurulan, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki bilim ve Beşeri bilimler alanındaki en eski ve saygın akademik onur kuruluşudur.

Rüyaların ve diğer bilinçdışı materyallerin, klasik psikanalizin içgüdüsel temellerinin aksine, yüksek ideallerin ve manevi yönelimlerin ifadeleri olarak ele alınması.

Psikanalitik kuramda, bireyin bebeklik ve erken çocukluk döneminde bakım veren ebeveynlerinden aldığı yardım, konfor ve desteği sağlayacak nitelikte bir partner veya nesne seçmesi.

Klasik psikanalitik kuramda, psikoseksüel gelişimin anal evresinde ortaya çıkan; nesnenin imhası, zapt edilmesi ve kontrolü yoluyla saldırgan dürtülerin ifade edilmesidir.

Klasik psikanalitik kuramda, çocuğun dışkıyı serbestçe bırakmaktan haz aldığı ve sadistik dürtülerin nesneyi yok etme fantezileriyle ilişkilendirildiği anal dönemin alt evresi.

Analitik psikolojide, kadın psişesinin bilinçdışında yer alan erkeksi yönü veya evrensel eril özellikleri temsil eden kuramsal arketip.

İki veya daha fazla grup arasında gözlemlenen istatistiksel ayrışmanın rastlantısal varyasyonla açıklanamayacak kadar büyük olduğunu gösteren ampirik durum.

🔹 1. (significance testing): İki grup veya model arasındaki farkların şans eseri ortaya çıkma olasılığını değerlendirerek istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığını belirleyen prosedürler bütünü. 🔹 2. (test of significance): Gözlemlenen veriler arasındaki farkın veya ilişkinin şans eseri mi yoksa sistematik bir etki nedeniyle mi ortaya çıktığını değerlendirmek için kullanılan istatistiksel prosedürlerin bütünü.

Carl Jung'un analitik psikolojisinde, antik çağlardan beri kültürel mitlerde yinelenen, besleyici, üretken ve koruyucu dişil figürün kolektif bilindışında yer alan ilksel imgesidir.

Evren parametresinin olası değerlerini tek bir nokta yerine belirli bir olasılıkla kapsayan bir sayı aralığı belirleme süreci.

Bir veri setindeki tüm değerlerin toplamının, gözlem veya eleman sayısına bölünmesiyle elde edilen temel merkezi eğilim ölçüsüdür.

Carl Jung'un analitik psikolojisinde, kolektif bilinçdışında depolanan ve insanlığın evrensel deneyimlerini temsil eden kalıtımsal simge ve eğilimler.

Bayesçi istatistik yaklaşımında, gözlemsel verilerin (olurluk) önsel beklentilerle birleştirilmesi sonucu bir parametre için elde edilen güncellenmiş olasılık dağılımıdır.

Bir istatistiksel modelin öngörülen değerleri ile gerçek gözlemler arasındaki farkların (artıkların) incelenerek modelin varsayım ve uygunluğunun test edildiği tanısal bir inceleme yöntemidir.

Regresyon modelinde gözlenen değerler ile tahmin edilen değerler arasındaki farkların karelerinin ortalamasını ifade eden varyans tahmincisidir.

Birinci değişkenler kümesinin, ikinci bir değişkenler kümesindeki varyansı ne derece maksimum düzeyde açıklayabildiğini inceleyen çok değişkenli istatistiksel model.

Mevcut kanıtlar veya gözlemler hesaba katıldıktan sonra güncellenen bir olayın gerçekleşme olasılığıdır.

Bir veri kümesindeki değerlerin bir merkez nokta etrafında eşit ve dengeli bir biçimde dağılmamış olma durumu.

İstatistiksel fizikte, parçacıkların tek boyutlu bir kafes üzerinde tek bir yöne doğru hareket ettiği ve aynı düğüm noktasını aynı anda işgal edemediği temel stokastik model.

Çatışan tarafların rızasıyla, müzakere edilmiş bir ateşkesi korumak ve diplomatik çözüme zemin hazırlamak amacıyla yürütülen çok uluslu askeri operasyonlar.

Askeri operasyonlar sırasında insan performansını etkileyen; aşırı iklim koşullarından liderlik kalitesine kadar uzanan çevresel ve operasyonel faktörler kümesidir.

Doğu Asya, Güneydoğu Asya veya Hint alt kıtasından köken alan ya da soy geçmişine sahip Amerika Birleşik Devletleri vatandaşlarını veya sakinlerini tanımlayan demografik ve kültürel üst kategori.

Yordayıcı değişkenlerin istatistiksel kriterlere dayanarak regresyon denklemine sırayla eklendiği veya çıkarıldığı otomatikleştirilmiş bir model oluşturma tekniğidir.

Bir türün, mevcut besin, alan veya diğer hayati kaynakların destekleyebileceğinden çok daha fazla sayıda yavru üretmesi durumu.

Kategorik veri analizinde, elde edilen gözlemlerin varyansının teorik olasılık modelinin öngördüğünden daha yüksek çıkması durumu.

Epidemiyolojide, bir hastalığın veya bozukluğun belirli bir risk faktörüne maruz kalmaktan kaynaklandığı kabul edilen insidans oranı.

Ekipman ve sistemlerin, popülasyonun büyük bir kesiminin fiziksel özelliklerine uyum sağlayacak şekilde esnek ve ayarlanabilir formda tasarlanması uygulaması.

İki veya daha fazla kategorik gruba ait gözlemleri en düşük hata olasılığıyla doğru sınıflara yerleştirmek amacıyla yordayıcı değişkenlerin doğrusal birleşimini oluşturan istatistiksel teknik.

Bireyin dış dünyayı ve nesneleri kendi çıkarlarından bağımsız olarak, saf ve yargılayıcı olmayan bir farkındalıkla algıladığı hümanist psikoloji kavramı.

Bir ebeveynin (özellikle babanın) dünyaya gelen bir yavrula olan biyolojik bağından ne derecede emin olabileceğini ifade eden evrimsel psikoloji ve sosyobiyoloji kavramı.

Çoklu sistemlerin veya değişkenlerin analizi sırasında, bir bileşenin durumunun doğrudan diğer bileşenlerin çıktılarına veya parametrelerine dayandığı kuramsal yaklaşım.

Olasılık teorisinde, birinin gerçekleşme sonucunun diğerinin olasılığını doğrudan etkilediği iki veya daha fazla olay.

Çalışma çağındaki üretken nüfusun, ekonomik olarak çalışmayan ve bağımlı konumdaki genç (0-14 yaş) ve yaşlı (65 ve üstü) nüfusa oranını gösteren demografik gösterge.

İki farklı denek grubunun ortalamaları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını test etmek için kullanılan parametrik bir istatistiksel analiz yöntemidir.

İki kategorik değişken arasında istatistiksel bir ilişki veya bağımlılık olup olmadığını belirlemek amacıyla yürütülen hipotez testi prosedürüdür.

Ergonomi ve iş sistemlerinde, çalışanların veya nesnelerin hareket dizilerini inceleyerek en verimli ve güvenli araç, ekipman ve tesis tasarımını belirleme yöntemi.

Ergonomide, bir operatörün görev icrası sırasında baktığı yönü ve görsel yönelimi ifade eden uzamsal parametredir.

Tek bir bağımsız değişken (yordayıcı) kullanarak tek bir bağımlı değişkenin (sonuç) değerini yordamaya yarayan istatistiksel analiz yöntemidir.

Teorik bir modele dayanarak tahmin edilen ve genellikle ki-kare testlerinde gözlenen değerlerle karşılaştırılan sayısal sıklık.

Yalnızca iki olası sonucu bulunan ve bu sonuçların başarı ya da başarısızlık olarak kodlandığı tek aşamalı rastgele deney.

Keşifsel veri analizinde bir veri setinin dağılımını, merkezini ve yayılımını özetleyen beş temel istatististiksel değerdir: minimum, birinci çeyrekek, medyan, üçüncü çeyrekek ve maksimum.

Bir puan dağılımını yüzde 20'lik beş eşit dilime ayıran dört değerden her biri.

İstatistiksel hipotez testlerinde II. Tip hata işleme olasılığını veya regresyon modellerindeki yordayıcı değişkenlerin standardize edilmiş etki katsayısını temsil eden sembolik parametre.

Kategorik bir sonuç değişkeninin gruplarını, birden fazla açıklayıcı yordayıcı değişken temelinde ayırt eden ve aralarındaki ilişkiyi standart ağırlıklar aracılığıyla inceleyen çok değişkenli istatistiksel bir prosedürdür.

Bir hastalığın veya sağlık durumunun popülasyondaki dağılımını; kimlerin etkilendiğini, coğrafi dağılımı ve zaman içindeki değişim kalıplarını sistematik olarak inceleyen epidemiyoloji alt dalı.

Bir hizmet sunum sisteminin veya müdahale programının bütününü değil, onu oluşturan ayrı ayrı unsurları ve bu unsurların nihai çıktılarla olan ilişkilerini inceleyen sistematik değerlendirme yaklaşımı.

Psikanalitik kuramda, bedenin belirli bir bölgesinden kaynağını alan ve kendine özgü bir amaca sahip olan cinsel içgüdünün temel yapı taşı.

Bireyin kendi yaşamını ve zihinsel işlevselliğini genel olarak bilişsel bir değerlendirme ve tatmin süzgecinden geçirmesi durumu.

Yalnızca iki olası sonucu (başarı/başarısızlık, evet/hayır) bulunan ve her denemede olasılığı sabit kalan bağımsız n adet denemenin sonuç dizilimlerinin olasılık dağılımıdır.

Yalnızca iki olası değere sahip kategorik bir değişkenin gözlemlenen oranlarının, teorik veya beklenen oranlardan anlamlı derecede sapıp sapmadığını belirleyen tam olasılığa dayalı istatistiksel prosedür.

Farklı bireylerin bir veya daha fazla özellik, davranış ya da karakteristiğinde gözlenen varyasyonlar.

Bireyleri birbirinden ayırt eden kalıcı özellikler, kişilik özellikleri ve bilişsel yetenekler bütünü.

Bireysel niteliklerin, bir kategorideki üyeler veya öğeler arasındaki benzerlik yargılarını nasıl etkilediğini inceleyen ağırlıklandırılmış çok boyutlu ölçekleme yöntemi.

Ana köşegeni 1 değerlerinden, diğer tüm elemanları ise 0'dan oluşan ve matris çarpımında etkisiz eleman görevi gören kare matris.

Faktör analizinde, doğrudan gözlenen değişkenler arasındaki korelasyon matrisinden elde edilen gizli değişkenler.

Popülasyon parametresi için tek bir kesin değer yerine kabul edilebilir bir değerler aralığı belirten veya popülasyonun tüm özelliklerini tam olarak tanımlamayan istatistiksel varsayım.

Çok aşamalı araştırmalarda, evrenin eşit büyüklükteki bloklara bölünerek önce bu blokların, ardından her blok içindeki birimlerin rastgele seçildiği olasılıklı örnekleme yöntemidir.

Doğrusal olmayan verileri, maksimum olabilirlik tahmini yoluyla doğrusallığa ve yaklaşık normal dağılıma yaklaştırmak için kullanılan bir veri dönüştürme ailesidir.

Potansiyel müşteri tabanının iki veya daha fazla gruba ayrılarak farklı promosyon stratejilerinin eş zamanlı test edilmesine dayanan deneysel bir pazarlama ve veri toplama yöntemidir.

Farklı zorluk derecelerine veya kısıtlamalara sahip bağımsız değişkenlerin iki aşamalı bir hiyerarşiyle incelenmesine olanak tanıyan, özellikle tarım ve endüstriyel deneylerde kullanılan varyasyonel bir faktöriyel desen.

Kalp atım ritminin normal fizyolojik sınırların altına düşerek yavaşlamasını ifade eden kardiyovasküler terim.

İki veya daha fazla popülasyonda varyansların homojenliğini test etmek için kullanılan sağlam bir istatistiksel yöntem.

Tarihsel olayların ve toplumsal dönüşümlerin, doğuştan gelen üstün özelliklere sahip az sayıdaki istisnai birey tarafından yönlendirildiğini savunan tarihsel nedensellik ve liderlik yaklaşımı.

Örneklem büyüklüğü arttıkça, örneklem istatistiklerinin evren parametrelerine ve teorik beklentilere yaklaşacağını belirten matematiksel ve olasılıksal ilkedir.

Evrimsel biyolojiye dayanan bu önerme; yaşlı kadınların (özellikle büyükannelerin) torun bakımına verdikleri desteğin, insan türünde yaşam süresinin uzamasında kritik bir faktör olduğunu savunur.

Tüketici psikolojisinde, bir ürün veya hizmetle ilgili ilk mülakatın ardından, devam eden memnuniyeti veya fikir değişikliklerini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilen takip görüşmesi.

Bireylerin çiftleşme başarısını artırarak genetik materyallerini sonraki nesillere aktarmasını sağlayan anatomik ve davranışsal özelliklerin evrimsel mekanizması.

İki grup ortalaması arasındaki standartlaştırılmış farkı ölçerek nicel araştırmalarda etki büyüklüğünü belirleyen temel bir istatistiksel metriktir.

İki grup arasındaki ortalama farkın standart sapma cinsinden ifade edilen standartlaştırılmış ölçüsüdür.

Askeri personelin muharebe ve operasyonel stresle başa çıkmasını sağlamak, psikolojik dayanıklılığı artırmak ve işlevsellik kaybını önlemek amacıyla uygulanan sistematik müdahale programı.

Asit, yanık, kaprilik ve hoş kokulu olmak üzere dört temel koku kalitesini ve bunların 9 noktalı bir ölçekle (0-8) derecelendirilmesini savunan koku sınıflandırma teorisidir.

Bir istatistiksel modelin öngörü gücünü ve genellenebilirliğini bağımsız veri setleri üzerinde test etmek amacıyla kullanılan yinelemeli bir değerlendirme prosedürüdür.

Bir veri setindeki dağılımın merkezî bir nokta etrafındaki simetriden sapma derecesini ölçen istatistiksel parametredir.

İki farklı değişken setinin ortalamalarından sapmalarının çarpımlarının toplamını veren temel bir istatistiksel değerdir.

Olasılık kuramında, iki veya daha fazla bağımsız olayın aynı anda gerçekleşme olasılığını hesaplamak için kullanılan matematiksel kural.

Olumlu deneyimlerin bireyi anlam kurmaya veya hedef belirlemeye yönlendirdiğini vurgulayan psikolojik kuram.

Bireylerin davranışlarını değiştirmek amacıyla fiziksel, sosyal veya mimari çevrenin kasıtlı olarak yeniden yapılandırılması stratejisi.

Veri setinin en küçük çeyreği ile en büyük çeyreği arasındaki farkı veren, uç değerlere karşı dirençli bir dağılım ve yayılım ölçüsüdür.

Geriye doğru eleme veya adım adım regresyon analizlerinde, bir değişkenin modelde tutulup tutulmayacağını belirlemek için kullanılan varyans oranını ifade eden istatistiksel ölçüttür.

Bireysel ölçüm serilerini temsil eden veri noktalarının düz çizgi segmentleriyle birleştirilmesiyle oluşturulan ve genellikle zaman içindeki eğilimleri gösteren istatistiksel görselleştirme aracı.

Büyük ve coğrafi olarak yayılmış popülasyonlarda, örneklemin birbirini izleyen daha küçük alt gruplar veya kümele biçiminde kademeli olarak seçildiği olasılıklı örnekleme yöntemidir.

İki veya daha fazla bağımlı değişkenin aynı anda incelenmesine olanak tanıyan çeşitli istatistiksel prosedürlerin genel adıdır.

Karmaşık alternatiflerin veya seçimlerin değerini, uzman değerlendirmelerini kullanarak nicelleştiren ve karşılaştırılabilir hale getiren sistematik bir değerlendirme yöntemidir.

İkiden fazla karşılıklı dışlayıcı kategori veya sonuca sahip olabilen bir ölçüm veya değişkeni tanımlayan istatistiksel terim.

Bir ya da birden fazla yordayıcı ile birden çok bağımlı değişken arasındaki karmaşık ilişkileri eşzamanlı olarak inceleyen gelişmiş istatistiksel prosedürler kümesidir.

Bağımlı değişkendeki toplam varyansın, iki veya daha fazla bağımlı olmayan yordayıcı değişkenin ağırlıklı doğrusal kombinasyonu tarafından ne oranda açıklandığını gösteren 0 ile 1 arasında değişen sayısal indeks.

Birden fazla örneklem ortalaması arasındaki anlamlı farkları belirlemek amacıyla yapılan bir dizi istatistiksel sınamadır.

Sürekli bir bağımlı değişken ile iki veya daha fazla bağımsız değişken arasındaki doğrusal ilişkiyi modellemek ve yordamak için kullanılan gelişmiş istatistiksel tekniktir.

Abraham Maslow'un hümanist psikoloji teorisinde, bireyin eksikliklerini gidermeye, hayatta kalmaya ve temel ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik güdülenmiş algı ve düşünce biçimi.

Olasılık teorisinde ve istatistikte, bir rassal değişkenin belirli bir değerden küçük veya ona eşit bir değer alma olasılığını veren matematiksel tanım.

Aralık ölçeğindeki sayısal verileri, her bir veri noktasının basamaklarını bölerek hem dağılımın şeklini gösteren hem de ham değerlerin kaybolmamasını sağlayan grafiksel bir yöntemdir.

Erken ölümler ve engellilik nedeniyle kaybedilen toplam sağlıklı yaşam yılını ölçen küresel bir hastalık yükü metriğidir.

Sağlık ve hastalık durumlarında bireysel davranışların ve psikolojik yapıların popülasyon düzeyindeki rolünü inceleyen epidemiyoloji alt dalıdır.

Siyasi karar alma süreçlerinin doğrudan halk tarafından ya da halkın özgürce seçtiği temsilciler aracılığıyla yürütüldüğü, çoğunluk kuralına dayanırken temel hak ve özgürlükleri güvence altına alan yönetim biçimi.

Hiyerarşik kümeleme analizlerinde veri grupları arasındaki benzerlikleri ve kümeleşme süreçlerini ağaç yapısında gösteren şematik bir diyagramdır.

Bağımsız değişkenin tüm düzeylerinin aynı katılımcılara uygulandığı ve aynı bireyden birden fazla ölçümün alındığı durumlarda kullanılan varyans analizi türüdür.

Bir araştırmadaki katılımcı sayısının, incelenen değişken sayısına olan sayısal oranı; istatistiksel modelin güvenirliğini belirleyen kritik bir metodolojik eşiktir.

Araştırmacının, bağımsız değişkenin manipülasyonu sonucunda bağımlı değişken üzerinde belirli bir etki gözlemlemeyi beklediğini ifade eden test edilebilir öngörü.

Bir araştırmadaki birden fazla istatistiksel karşılaştırma ve testin bütünü için belirlenen, toplu I. tip hata yapma riskinin kabul edilebilir üst sınırıdır.

Çoklu bağımsız değişken içeren deneysel çalışmalarda, incelenen her bir koşul veya grup için elde edilen ölçüm ya da gözlem sayısının eşit olmadığı deneysel model.

Bir olayın ya da durumun ortaya çıkmasında rol oynayan içsel veya dışsal koşulların tümü; lineer cebirde ise kare bir matrisin dönüşüm kapasitesini ve uzaysal ölçeklenmesini özetleyen skaler değer.

Kozmik düzeni, doğal yasalari ve bireyin ruhsal gelişimini yönlendiren ahlaki ve etik ödevlerin bütünü.

Bireyin davranışlarının, özellikle uzun süreli etkileşimde bulunduğu kişilerin norm, tutum ve değerlerinden etkilendiğini savunan sosyolojik ve kriminolojik öğrenme teorisidir.

Bir dilin son ana dili konuşucusunun da hayattan ayrılmasıyla veya topluluğun tamamen başka bir dile geçmesiyle o dilin canlı bir iletişim aracı olarak tamamen ortadan kalkması durumudur.

Bir hükûmetin veya yetkili merciin, bir topluluğun dili kullanım biçimini, statüsünü veya yapısını değiştirmek amacıyla gerçekleştirdiği kasıtlı ve sistematik müdahale süreci.

İnsanlığın aşkın bir güce inanma ve tapınma yönünde doğal, doğuştan gelen bir eğilime sahip olduğunu öne süren teorik çerçeve.

Örneklemdeki uç değerlerden (outlier) minimum düzeyde etkilenen istatistiksel parametre tahmin aracıdır.

Tarihin ve toplumsal sistemlerin gelişimini maddesel koşullara ve tez-antitez-sentez çatışmasına dayandıran Marksist felsefi öğreti.

Etik ve siyaset felsefesinde, insan yapımı yasalardan bağımsız olarak, gerçekliğin doğasında var olan evrensel ve rasyonel olarak keşfedilebilir ahlaki ilkelerin bulunduğunu savunan teoridir.

Regresyon analizinde, iki bağımsız değişkenin birbirleriyle aşırı derecede ilişkili olması ve birinin diğeriyle büyük ölçüde tahmin edilebilmesi durumudur.

Bağımlı değişkenin değerini, bağımsız değişkenlerin derecesi 1'i geçmeyen terimlerin doğrusal bir toplamı yoluyla yordayan ampirik veri modelidir.

Bağımsız değişkenin birim değişikliklerinin bağımlı değişken üzerinde sabit bir etki yaratmadığı, ilişkinin üstel, logaritmik veya eğrisel fonksiyonlarla modellendiği istatistiksel analiz yöntemidir.

Hayvanlar aleminde bir bireyin, tehdit veya fiziksel saldırı yoluyla diğerleri üzerindeki hiyerarşik üstünlüğünü korumasını veya kurmasını sağlayan davranış biçimi.

Bireyin uzay, zaman ve benlik algısını aşarak derin bir huşu, coşku ve evrensel birlik hissi yaşadığı, ani ve dönüştürücü bilinç durumu.

Carl Jung'un ego fonksiyonları olan hissetme, düşünme, sezgi ve duyuyu içeren dörtlü kişilik ve arketip modeli.

Varyans analizi (ANOVA) sonrasında anlamlı bulunan F oranının ardından, hangi grup ortalamalarının birbirinden istatistiksel olarak farklı olduğunu belirlemek amacıyla kullanılan bir çoklu karşılaştırma testidir.

Çoklu hipotez testleri sırasında Tip I hata oranını (yanlış pozitif) kontrol altında tutmak için önem seviyesinin (alfa) yapılan karşılaştırma sayısına bölünmesiyle uygulanan istatistiksel düzeltme yöntemidir.

Bir kontrol grubunun birden fazla tedavi grubuyla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklı olup olmadığını değerlendirmek için kullanılan parametrik bir çoklu karşılaştırma prosedürü.

Belirli duygu ifadelerinin, değerlendirmelerinin ve dışavurumlarının farklı kültürler ve toplumlar arasında aynı ya da yüksek düzeyde benzer olması durumu.

Duyguları tetikleyen uyarıcıların ve duygu ifade biçimlerinin, farklı kültürler ile toplumlar arasında belirgin biçimde farklılık gösterdiğini öne süren bulgu.

Bireyin yaşamında deneyimlediği olumlu ve olumsuz duyguların frekansını ve yoğunluğunu, ayrıca genel ruh hali dengesini kapsayan öznel psikolojik durum.

Carl Jung'un analitik psikolojisinde, dünyayı öncelikle duyusal algılar aracılığıyla deneyimleyen ve dış gerçekliğe dayanan işlevsel kişilik tipi.

Carl Jung'un analitik psikolojisinde, bilgiyi veya fikirleri rasyonel ve mantıksal yollarla değerlendiren işlevsel kişilik tipi.

🔹 1. (correction): Bir ölçüm, hesaplama veya analizdeki doğrusal olmayan hataları ve sapmaları gidermek amacıyla uygulanan matematiksel ya da optik müdahale. 🔹 2. (smoothing): Veri setlerindeki veya grafiklerdeki rastgele varyasyonları ve düzensizlikleri azaltarak alttaki eğilimlerin daha net görülmesini sağlayan istatistiksel teknikler bütünü.

Belirli bir anlamlılık düzeyinde (alfa değeri), mevcut tüm testler arasında en yüksek istatistiksel güce sahip olan hipotez testidir.

Cinsel yolla üreyen türlerde cinsiyetler arası davranışsal ve fizyolojik farklılıkların, erkeklerin ve dişilerin üreme, eş seçimi ve ebeveynlik süreçlerine ayırdıkları zaman, enerji ve hayatta kalma riski miktarına göre şekillendiğini öne süren evrimsel biyoloji teorisidir.

Bireyin benlik kaygılarından tamamen sıyrılarak gerçekliği çok daha yüksek bir nesnellikle algıladığı, bilinçte meydana gelen köklü bir değişim halidir.

Grafiksel bir dağılımda, çizilen fonksiyon ile yatay x ekseni arasında kalan iki boyutlu bölge.

Hücre biyolojisinde plazma zarının hemen altında yer alan, endoplazmaya kıyasla daha yoğun ve jel kıvamındaki hücre sitoplazmasının dış katmanıdır.

Derinin elektriksel iletkenliğinde meydana gelen ve otonom sinir sistemi aktivasyonunu yansıtan fizyolojik dalgalanmalardır.

İnsan davranışlarını ve kültürlerini, dışsal bir gözlemcinin varsayımlarıyla değil, o kültürün kendi iç dinamikleri ve anlam sistemleri çerçevesinde inceleyen yaklaşım.

Kültürel ve dilsel olayları içeriden (öznel ve sisteme özgü) ya da dışarıdan (nesnel ve evrensel) inceleme yaklaşımındaki temel epistemolojik ayrım.

İş sistemlerinin ve süreçlerinin tasarımında, tehlikeleri ortadan kaldırmak veya azaltmak amacıyla çoklu yaklaşımların uygulandığı multidisipliner bir mühendislik dalıdır.

Birbirleriyle olan korelasyon veya uzaklık ilişkilerini, verileri en az sayıda geometrik boyutta görselleştirerek haritalandıran çok boyutlu bir istatistiksel teknik.

Herhangi bir psikolojik eğilimin veya bilinçli tutumun aşırı uçlara varması durumunda, kendi zıddına ve karşıtına dönüşmesi sürecini tanımlayan analitik psikoloji kavramıdır.

Potansiyel haldeki bir kapasitenin, özündeki nihai amaca ulaşarak tam ve aktif bir gerçekliğe dönüşme süreci.

Belirli popülasyonlarda sağlıkla ilgili durumların, hastalıkların ve bozuklukların dağılımını, sıklığını ve bunları etkileyen etmenleri inceleyen bilim dalıdır.

Bireyin psikolojik sağlığını destekleyen, toplumsal ve kültürel bağlamda olumlu atfedilen ahlaki iyilik ve karakter gücü.

Bir operatörün oturur veya ayakta dururken uzanabileceği maksimum sınırları belirleyen ergonomik çalışma alanı.

İşlevsel eşey oranının aktif erkek lehine olduğu türlerde, çiftleşmeye hazır dişilerle üreme hakkı elde etmek amacıyla hemcinsler arasında yaşanan biyolojik ve davranışsal çekişme.

Halihazırda bağlı bir ilişkisi olan bir bireyi, romantik veya cinsel olarak baştan çıkarma ve mevcut ilişkisinden koparma girişimi.

Bir bireyin romantik veya üreme partneri olarak sahip olduğu genel çekicilik ve arzu edilebilirlik düzeyinin evrimsel psikolojideki karşılığıdır.

Bir bireyin, üreme partnerinin başkalarıyla çiftleşmesini engellemek amacıyla sergilediği davranışsal ve fizyolojik stratejilerin bütünü.

Üreme başarısını ve genetik uyumu maksimize etmek amacıyla organizmaların uygun bir partneri değerlendirip tercih etmesi süreci.

İki veya daha fazla olgu, nesne veya değişkenin nedensel bir bağ olmaksızın, tesadüfi olmayan bir sıklıkta bir arada gözlenme durumu.

Psikofizikte, eşik ölçümleri için kullanılan, eşleştirilmiş uyarıcıların birbirine eşit veya farklı olarak değerlendirilmesini gerektiren bir sabit uyarıcılar varyasyonudur.

Aynı katılımcıların iki farklı zamandaki ölçümleri veya birbirleriyle eşleştirilmiş iki grubun verileri arasındaki ortalama farkının sıfırdan anlamlı bir şekilde farklı olup olmadığını test eden istatistiksel prosedür.

Farklı iki test veya ölçüm aracından elde edilen puanların, aynı yüzdelik dilime (percentile rank) karşılık gelmesi durumunda bu puanları birbirine eşitlemek için kullanılan istatistiksel bir eşleme yöntemidir.

Tüm yordayıcı veya bağımsız değişkenlerin istatistiksel modele aynı anda ve eşit öncelikle dahil edildiği bir regresyon analizi türüdür.

İki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkinin ya da gözlenen farkın büyüklüğünü ve pratik anlamlılığını nicel olarak ifade eden istatistiksel ölçü.

Faktöriyel bir tasarımdır; iki veya daha fazla bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerinde, bireysel etkilerinin toplamından bağımsız ve öte bir ortak etki yaratması durumudur.

Bireyin pasif bir duygulanım yaşamak yerine, bilinçli ve coşkulu eylemlerle duyduğu olumlu duygu durumu.

Belli bir coğrafi bölgeyi etnik açıdan homojen hale getirmek amacıyla, bir veya birden fazla etnik grubun sistematik olarak uzaklaştırılması, tutuklanması veya imha edilmesidir.

Doğal ortamındaki insan dışı bir hayvanın davranış kalıplarının ayrıntılı, nesnel ve yoruma dayalı olmayan envanteri.

Toplumun tamamını hedef alarak tüm bireylerin eşit düzeyde yararlanmasını sağlayan önleyici halk sağlığı müdahalesidir.

Matematikte ve nicel bilimlerde bir fonksiyonu simgeleyen standart sembol.

Gözlenen çok sayıda birbiriyle ilişkili değişkeni, aralarındaki ortak varyansı temel alarak daha az sayıda gizli ve soyut değişkene (faktöre) indirgeyen çok değişkenli bir istatistiksel yöntem.

Faktör analizi sürecinde, bir dizi faktör yükünün işaretlerinin pozitiften negatife ya da tam tersine cebirsel olarak ters çevrilmesi işlemidir.

Faktör analizinde örtük değişkenlerin (faktörlerin) çıkarılmasını veya tanımlanmasını sağlayan istatistiksel yolların genel adıdır.

Kategorik bağımsız değişkenlerin ve kantitatif kontrol değişkenlerinin (kovaryatların) bağımlı değişken üzerindeki ortak etkilerini eş zamanlı olarak test eden gelişmiş bir istatistiksel yöntemdir.

İki veya daha fazla kategorik bağımsız değişkenin, nicel bir bağımlı değişken üzerindeki ortak ve bireysel etkilerini inceleyen gelişmiş bir istatistiksel testtir.

Fallusun (erkek cinsel organının) doğurganlık, güç ve iktidar simgesi olarak tapınılması veya psikoseksüel gelişim kuramlarında merkezi bir motif olarak ele alınması durumu.

Sabit uyarıcılar yönteminde, kümülatif normal dağılımın ogiv (S-şekilli) formunu alarak uyarıcı büyüklüğüne dayalı yanıt olasılığını grafikleştiren psikofiziksel fonksiyondur.

İki kategorik değişken arasındaki ilişkinin anlamlılığını, özellikle küçük örneklem boyutlarında ve 2x2'lik kontingans (durum) tablolarında kesin olasılık hesaplarıyla değerlendiren istatistiksel bir prosedür.

Pearson korelasyon katsayısının, sıfırdan farklı olup olmadığını test etmek veya güven aralığı oluşturmak amacıyla standart bir z puanına dönüştürülmesini sağlayan istatistiksel bir prosedür.

Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanlığı tarafından ordu personelinin sigara, aşırı alkol ve yüksek yağlı gıda tüketimi gibi davranışsal risk faktörlerini azaltarak genel sağlık durumunu iyileştirmek amacıyla tasarlanmış eğitim programıdır.

Sadece hastalıktan veya sıkıntıdan uzak olma hali değil; yüksek canlılık, olumlu psikolojik ve sosyal işlevsellik ile karakterize edilen üst düzey bir iyilik hali.

Varyans analizi (ANOVA) modellerinde homojenlik varsayımını test etmek amacıyla, incelenen gruplar içerisindeki en büyük varyansın en küçük varyansa oranlanmasıyla elde edilen bir test istatistiğidir.

Bir değişkeni çarpan ve diğer değişkenlere veya ortak değişkenlere bağlı olarak sabit kalmayıp değişebilen nicel değer.

Ultraviyole radyasyona uzun süreli maruz kalmanın deride birikimli etkisiyle ortaya çıkan erken yaşlanma ve doku hasarı.

Çeşitli kategorilere ait gözlem sayılarını veya frekansları değerlendirmek ve beklenen değerlerle karşılaştırmak için kullanılan istatistiksel prosedür.

Bir veri setindeki mekansal kümelenmeyi veya otokorelasyonu değerlendirmek için kullanılan istatistiksel bir değerdir.

Psikofizik prosedürlerde bir uyarıcının eşikten olan mesafesini veya Goodman-Kruskal gibi çeşitli istatistiksel indeksleri simgeleyen sembol.

Genel doğrusal modelde, en küçük kareler (OLS) tahmin edicisinin minimum varyanslı doğrusal yansız tahmin ediciler sınıfındaki etkinliğini kanıtlayan temel matematiksel istatistik teoremidir.

Bir ölçme aracının, ölçülmek istenen özelliği başka hiçbir karıştırıcı değişkenle kirletmeden ne kadar doğru ve kusursuz ölçtüğünü gösteren temel psikometrik nitelik.

Bir ölçme aracının, hedeflenen kavramı veya kriteri ne kadar doğru yordadığını gösteren, tipik olarak bir korelasyon katsayısı şeklinde ifade edilen istatistiksel indeks.

Reenkarnasyon inancına dayanan perspektiflerde, bir insanın henüz yaşanmamış olan ardışık birden fazla yaşam döngüsünü ifade eder.

Ergenlik sonu ve yirmi yaşlarındaki erkeklerin, özellikle bekar ve işsiz olduklarında, önemsiz meseleleri çözmek, statü kazanmak veya rakibe zarar vermek için şiddet içeren çatışmalara girme ve yüksek riskli davranışlar sergileme eğilimi.

Farklı alt gruplara ait ortalamaların veya veri setindeki tüm ham değerlerin bağımsız değişken koşulları göz ardı edilerek hesaplanan bütünsel aritmetik ortalamasıdır.

Veri setlerinin güvenilirliğini ve ölçüm hatalarının kaynaklarını incelemek için kullanılan kapsamlı bir istatistiksel çerçevedir.

Sıradan en küçük kareler regresyonunun varsayımlarını esneterek normal dağılmayan veya kategorik bağımlı değişkenlerin analzine imkan tanıyan geniş bir istatistiksel yordamlar sınıfıdır.

Hatal terimlerinin varyanslarının sabit olmadığı (heteroskedastisite) veya aralarında korelasyon bulunduğu durumlarda doğrusal regresyon modellerini tahmin etmek için kullanılan bir istatistiksel yöntemdir.

Hata varyanslarının korelasyon gösterdiği veya heterojen olduğu durumlarda, geleneksel en küçük kareler yönteminin üreteceği sapmalı sonuçları düzeltmek için kullanılan parametre tahmin prosedürü.

Doğrusal olmayan ilişkileri esnek bir şekilde modellemek için yordayıcı değişkenlerin düzgün fonksiyonlarının toplamını kullanan bir istatistiksel regresyon yöntemidir.

Bir dizi bağımsız Bernoulli denemesinde ilk başarının elde edilmesine kadar geçen başarısız deneme sayısını veya toplam deneme sayısını modelleyen ayrık olasılık dağılımıdır.

1988 ile 2009 yılları arasında gerçekleştirilen; 60 ila 100 yaş arasındaki bireyleri kapsayan, uzun ömürlülüğün psikolojik, fizyolojik ve sosyolojik belirleyicilerini inceleyen boylamsal ve çok disiplinli bir araştırma projesidir.

Bir bireyin sahip olduğu potansiyelleri harekete geçirmesi ve bunları somut bir biçimde hayata geçirmesi sürecidir.

İstatistiksel modellemede ve hipotez testlerinde doğrudan araştırma odağında yer almayan, ancak ana parametrenin doğru bir şekilde tahmin edilebilmesi için hesaba katılması zorunlu olan ikincil popülasyon parametresi.

Hastaların evlerinde tıbbi bakım ve hemşirelik hizmetleri sunan kayıtlı hemşire.

İleri yönlü seçilim gibi model oluşturma prosedürlerinde, bir değişkenin yordayıcı olarak modele eklenmesini haklı çıkarmak için gereken varyanslar oranıdır.

Çok değişkenli kategorik veriler içindeki gözlemlenemeyen (gizli) alt grupları veya tipolojileri istatistiksel olarak belirlemeye yarayan bir modelleme yöntemidir.

İki örneklem arasındaki ortalama farkının, yalnızca kontrol veya ikinci grubun standart sapmasına bölünmesiyle hesaplanan bir etki büyüklüğü ölçütüdür.

Bir değişkendeki her bir gözlem düzeyinin toplam gözlem sayısına oranını gösteren ve oran ya da yüzde olarak ifade edilen tablolama yöntemi.

Belirli bir hastalığa sahip bireylerin gözlenen sağkalım oranının, aynı demografik özelliklere sahip ancak o hastalığı taşımayan genel popülasyonun sağkalım oranına bölünmesiyle elde edilen istatistiksel oran.

Aynı hipotezi test eden iki farklı istatistiksel yaklaşımın veya parametre tahmincisinin performansını, örneklem büyüklüğü veya standart hata oranları üzerinden karşılaştıran sayısal metrik.

Aynı deneysel koşullara maruz bırakılmış ve özdeş şekilde işlem görmüş bireylerin skorları arasındaki varyasyon miktarıdır.

Psikanalitik kuramda, bireyin ebeveyn özdeşimlerinden ziyade akran grupları ve kolektif dinamikler yoluyla edindiği üstbenlik katmanıdır.

Farklı katılımcı gruplarının her birinin farklı bir deneysel koşula rastgele atandığı çalışmalarda, verideki toplam varyansın bağımsız değişkenlerin etkisine ve rastgele grup içi hatalara oranını inceleyen istatistiksel yöntem.

Bir araştırmanın, belirli bir etki büyüklüğü ve anlamlılık düzeyinde hedeflenen istatistiksel güce ulaşabilmesi için gereken örneklem boyutunu belirleme sürecidir.

Bir evren parametresinin gerçek değerini belirli bir olasılık düzeyiyle kapsaması beklenen, örneklem verilerinden hesaplanan değerler aralığıdır.

Bir örneklem istatistiğine dayanarak hesaplanan güven aralığının, evren parametresini gerçek değerle kapsama sıklığını veya olasılığını ifade eden yüzdelik değer.

Bir ölçme aracının, ölçülmek istenen özelliği rasgele hatalardan arınmış bir şekilde, tekrarlanan uygulamalarda ne derece tutarlı ve kararlı sonuçlar verdiğini gösteren psikometrik özellik.

İki veya daha fazla değişken arasında hiçbir ilişki, fark veya etki olmadığını savunan temel istatistiksel sıfır hipotezinin simgesidir.

İstatistiksel testlerde sıfır hipotezinin (H0) aksine, evrende anlamlı bir etki, ilişki veya fark olduğunu savunan araştırma hipotezinin simgesi.

Toplumun genel sağlığını korumak ve iyileştirmek amacıyla organize edilen, genellikle devlet tarafından finanse edilen ve sunulan önleyici ve tedavi edici sağlık müdahaleleridir.

Oranlar, hızlar veya birim başına düşen zaman gibi ters orantılı verilerin analizinde kullanılan özel bir merkezi eğilim ölçüsüdür.

Fiziksel veya zihinsel bir rahatsızlığı bulunan bireyin üstlendiği, toplum tarafından belirlenen hak ve yükümlülükler bütünü.

1946 yılında kurulan ve bulaşıcı ile kronik hastalıkların önlenmesi, kontrolü ve halk sağlığının korunması konularında ulusal ve uluslararası düzeyde öncülük eden ana sağlık ajansıdır.

Doğru ya da gerçek bilgiden, değerden veya ölçümden sapma durumu; deneysel süreçlerde bağımsız değişkenin dışındaki etkenlerin bağımlı değişkende yarattığı değişim.

Havacılık sistemlerinin kullanımı, kontrolü ve uçuş güvenliğiyle ilişkili insan davranışlarını, duygularını ve zihinsel durumlarını inceleyen uygulamalı psikoloji alt dalıdır.

Hayatta kalma analizinde, incelenen toplam süreye kıyasla, ilgi olgusunun (hastalık başlangıcı, ölüm vb.) gerçekleşmesine kadar geçen süreyi gösteren istatistiksel değerdir.

İnsan dışı canlıların sömürüden, kötü muameleden ve insan çıkarları uğruna araçsallaştırılmaktan korunma yönündeki temel ahlaki ve hukuki dokunulmazlıkları.

İnsan dışı hayvanlarda gözlenen, açık alan testlerindeki keşif davranışları veya kalp atış hızı gibi fizyolojik göstergelerle ölçülen duygusal tepkisellik düzeyi.

Zevkin elde edilmesi ve acının kaçınılması yoluyla ulaşılan mutluluk veya memnuniyet durumu.

Faktör analizi veya yapısal eşitlik modellemesinde, hata varyansının negatif çıkması gibi teorik olarak imkansız veya mantıksal sınırların dışında kalan parametre tahminleridir.

Fizyolojik veya psikolojik süreçlerin, basınç altındaki kapalı bir sistemde hareket eden sıvı akışına benzetilerek açıklandığı analojik kuramsal model.

Kendi ya da başkalarının elde edeceği sonuçları hileli manevralar, aldatma veya kurnazlıkla manipüle etme eğilimi.

Gözlemlenen örneklem verilerine dayanarak, bir popülasyon parametresi hakkındaki önermenin reddedilip reddedilmeyeceğini belirleyen istatistiksel bir çıkarım prosedürü.

Reklamcılıkta, tüketicilerde olumlu bir duygusal tepki uyandırmak amacıyla bir ürün veya hizmetin öne çıkarılan yönü.

Veri noktalarını benzerliklerine göre aşamalı olarak birleştiren ya da ayıran, sonuçları dendrogram adı verilen ağaç yapılı grafiklerle görselleştiren çok aşamalı bir kümeleme analizidir.

Alt düzeydeki değişkenlerin veya birimlerin, daha büyük ve kapsayıcı üst düzey yapılar veya kümeler içinde iç içe (nested) geçtiği ilişkileri eş zamanlı inceleyen istatistiksel prosedür.

Bağımlı bir değişkeni yordayan değişkenlerin (prediktörlerin), teorik öncelik sırasına göre analize ardışık adımlar halinde dahil edildiği çok değişkenli istatistiksel prosedür.

İki veya daha fazla niceliğin, popülasyonun veya veri kümesinin istatistiksel olarak eşit ya da birbirine çok yakın olma durumu.

Psikanalitik teoride, bir içgüdünün doyumunu sağlayarak içsel gerilimi ortadan kaldıran ve rahatlama yaratan spesifik aktivite.

İncelenen model veya sistem içerisindeki diğer faktörler tarafından değerleri belirlenen, neden olunan veya açıklanan bağımlı değişkendir.

Bireyin dışsal sosyal çevreye ait özellikleri, inançları ve tutumları bilinçdışı bir zihinsel süreçle kendi benliğinin yapı taşı haline getirmesidir.

Bir bireyin, grubun ya da toplumsal hareketin tutum, inanç ve sembollerini organize ederek tutarlı bir dünya görüşü oluşturan sistematik fikirler bütünü.

Klinik araştırmalarda, örneklemin tamamı bitmeden verilerin ara analizlerle incelenmesine ve anlamlı bir fark erken yakalandığında çalışmanın sonlandırılmasına olanak tanıyan istatistiksel stratejidir.

İki bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki ortak etkisini incelerken, araya girebilecek karıştırıcı bir değişkenin (kovaryat) istatistiksel olarak kontrol edilmesini sağlayan parametrik bir testtir.

Analiz sırasında sadece ilgili değişken çiftlerinde eksik veri olmayan vakaların kullanıldığı, böylece örneklem boyutunun her korelasyon veya kovaryans hesabında maksimumda tutulduğu eksik veri işleme yöntemidir.

Psikanalizde, rüya gören kişinin uyandıktan sonra rüyanın parçalı ve uyumsuz anılarını mantıksal bir bütünlüğe ve tutarlı bir masala dönüştürme savunma mekanizmasıdır.

Psikanalitik teoride ego ve gerçeklik ilkesinin kontrolü altında işleyen, mantıksal, rasyonel ve amaca yönelik bilinçli zihinsel faaliyetler.

Hükümdarların iktidar meşruiyetini halktan veya herhangi bir dünyevi temsilciden değil, doğrudan ilahi iradeden aldığını savunan siyaset felsefesi ve otorite teorisidir.

Çoklu doğrusal regresyon modellerinde, bağımsız değişkenlerin yordama gücüne göre en yüksekten en düşüğe doğru sırayla modele eklendiği bir algoritma.

Yordayıcı bir değişken ile sıralı (ordinal) verilerden oluşan bir bağımlı değişken arasındaki ilişkinin gücünü ve istatistiksel bağımsızlığını test etmek için kullanılan analitik yöntem.

Genel doğrusal modelde, daha kapsamlı bir tam modele kıyasla daha az parametre içeren ve genellikle bu büyük modelin içine 'iç içe' (nested) yerleştirilmiş olan istatistiksel alt model.

Matematikte kesirli olmayan tam sayıları ifade eden veya kalkülüsün temelini oluşturan, bir eğri altında kalan sürekli alan hesaplama işlemidir.

Carl Jung'un analitik psikolojisinde, deneyimi entelektüel değerlendirme veya mantıksal yargı süzgecinden geçirmeksizin doğrudan algılayan sezgi ve duyum odaklı kişilik kategorisi.

Araştırma bulgularının tesadüfi faktörlerle açıklanamayacak kadar güçlü bir örüntü sergileme derecesi.

Bireysel olayların öngörülemezliğine rağmen, belirli bir popülasyonda ve koşulda gerçekleşecek olayların olasılık yasalarıyla kesin olarak tahmin edilebileceğini savunan yaklaşım.

Veriye dayalı belirsizlik koşulları altında, maliyetleri, riskleri ve olası sonuçları matematiksel denklemlerle minimize ederek en avantajlı seçeneği belirleme bilimidir.

İki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkileri olasılıksal bir çerçevede ve matematiksel denklemler formunda resmiştiren matematiksel model.

Empirik bir hipotezin doğruluğunu, örneklem sonuçlarının tesadüfen ortaya çıkma olasılığını hesaplayarak değerlendiren matematiksel prosedür.

Bir örneklemin medyan değerinin, belirli bir referans değer veya diğer bir örneklem ile aynı olup olmadığını inceleyen basit bir parametrik olmayan (nonparametrik) istatistiksel test.

Ses dalgalarının fiziksel duyumundan beyindeki karmaşık algısal süreçlerine kadar uzanan mekanizmaları açıklayan bilimsel modeller bütünü.

Carl Jung'un analitik psikolojisinde, egonun bilinçli yönelimini belirleyen duygu, düşünce, duyum ve sezgi olmak üzere dört temel psikolojik işlev kategorisi.

İki veya daha fazla bireyin veya grubun karşılıklı çıkarları doğrultusunda ortak bir amaç için kurduğu işbirlikçi bağ.

Sosyal bir canlının türdeşleriyle veya çevresel uyaranlarla olan temasının deneysel olarak kesilerek davranışsal ve gelişimsel etkilerinin gözlemlenmesi prosedürüdür.

Ergonomi ve insan faktörleri mühendisliğinde, hareket etmeyen ancak uygulanan kuvvetin şiddetine göre tepki veren dirençli bir kontrol aygıtı türü.

Farklı boyut veya elektriksel yüke sahip moleküllerin, bir elektrik alanının etkisi altında jel matrisinden geçirilerek ayrıştırılmasında kullanılan analitik laboratuvar yöntemidir.

Fiziksel çevreyle ilişkili mekansal ve zamansal verileri analiz ederek coğrafi olaylardaki örüntüleri ortaya koyan özelleşmiş bir istatistik dalıdır.

İstatistiksel analizlerde yabancılaşma katsayısının sembolü ya da incelenen birey, grup veya birimlerin toplam sayısını ifade eden matematiksel simge.

İki boyutlu bir saçılım grafiğinin (scatterplot) temel yapısını koruyarak, dairelerin yarıçapları veya alanları aracılığıyla üçüncü bir nicel değişkenin görselleştirilmesine olanak tanıyan çok boyutlu bir istatistiksel grafik türüdür.

Bir istatistiksel testte, sıfır hipotezinin (null hypothesis) reddedilmediği, test istatistiğinin olası değerler aralığı.

Hayatta kalma analizinde, katılımcıların çalışmanın başlangıcında aynı anda yer almak zorunda kalmadığı, farklı zamanlarda araştırmaya dahil olabildiği bir araştırma deseni.

Kontrollü klinik çalışmalarda, bir olayın gerçekleşmesine kadar geçen süreyi yalnızca nicel olarak (örneğin yaşam süresi) değil, hastanın yaşam kalitesini etkileyen nitel faktörleri de hesaba katarak inceleyen istatistiksel yöntem.

Bireyin ahlaki açıdan değer gören, hem kendi doyumuna hem de başkalarının iyilik haline katkı sağlayan pozitif kişilik özellikleridir.

🔹 1. (determination): Engellere ve zorluklara rağmen belirli bir hedefe ulaşma konusunda güçlü bir bağlılık sergileme ve karar alma süreci. 🔹 2. (perseverance): Zorluklar, engeller veya başarısızlıklar karşısında bir amaca ulaşmak için gösterilen ısrarcı ve kesintisiz çaba.

Bir veri setindeki değerlerin karelerinin aritmetik ortalamasının karekökünü alarak büyüklüğün veya dalgalanmanın ortalama boyutunu hesaplayan istatistiksel bir ölçüttür.

Bir veri setindeki gözlem değerlerinin merkezi eğilimden veya tahmin edilen bir değerden sapmalarının karelerinin toplamını ifade eden temel istatistiksel ölçüdür.

Bağımsız değişkenlerden birinin sabit, diğerinin ise rastgele seçilmiş düzeylere sahip olduğu iki yönlü varyans analizi türüdür.

Bireylerin eğitim, çalışma ve kariyer geçiş süreçlerindeki tercihlerini, becerilerini ve değerlerini göz önünde bulundurarak rehberlik eden profesyonel danışmanlık süreci.

Bireyin kişisel ilgi alanları, yetenek testleri, ebeveyn yönlendirmesi ve mesleki rehberlik gibi çeşitli psikososyal faktörler doğrultusunda bir meslek dalını belirleme süreci.

Bir sınıflandırma modelinin veya karar verme mekanizmasının performansını, gerçek değerler ile tahmin edilen değerleri çapraz tablolaştırarak görselleştiren hata matrisidir.

Ulaşılması güç, nadir veya dışlanmış popülasyonlara erişmek amacıyla, mevcut katılımcıların yönlendirmeleriyle yeni katılımcıların zincirleme şekilde örnekleme dâhil edildiği olasılık dışı bir örnekleme tekniğidir.

Immanuel Kant tarafından formüle edilen; bireyin eylemlerini, herkesin uymasını isteyeceği evrensel bir yasa haline gelebilecek ilkelere göre düzenlemesini emreden koşulsuz ahlaki zorunluluk.

Ölçüm değerleri yerine, nesne veya bireylerin belirli niteliksel gruplara ya da sınıflara atanmasını sağlayan gözlem bilgisi.

Belirli kategorilerdeki gözlem sayılarını veya frekanslarını modellemek ve yordayıcı değişkenlerle ilişkisini incelemek için kullanılan istatistiksel yöntemler bütünü.

Birden fazla yanıt seçeneğinin veya kategorinin, istatistiksel gücü artırmak veya analizi basitleştirmek amacıyla daha az sayıda kategori altında birleştirilmesi süreci.

Herhangi bir değişkenin önünde yer alan ve onun ölçülen özellik üzerindeki etkisinin yönünü ya da büyüklüğünü belirleyen sayısal çarpan.

İlgi çekilen nesnelerin renkli toplar olarak bir kap içine atıldığı ve iadeli ya da iadesiz çekimlerle olasılık hesaplarının yapıldığı teorik bir düşünce deneyidir.

İki sıralı değişken (ordinal veri) arasındaki ilişki derecesini ölçen parametrik olmayan bir korelasyon katsayısıdır.

Katılımcıların belirli bir eşik veya kesme puanına göre müdahale grubuna atanmasını sağlayan, nedensel çıkarsama yapmaya olanak tanıyan yarı deneysel bir araştırma deseni.

Örneklem verilerinden hareketle, belirli bir hata payı ve güven aralığı dahilinde evren parametresine yaklaşma sürecidir.

Örneklem verileri ile ilgilenilen parametre arasındaki ilişkileri modelleyerek bias, tutarlılık ve etkinlik gibi özellikleri yaklaştıran matematiksel denklemdir.

Bir etkinlikteki başarı ya da saf tatminden kaynaklanan, yoğun bir zevk ve mutluluk algısı.

Bir kelimenin anlamında hiçbir değişiklik olmaksızın, gövdesinin bir kısmının atılarak daha kısa bir formunun elde edilmesi sürecidir.

Bireylerin beyan ettikleri tüketim alışkanlıklarının doğruluğunu test etmek amacıyla evlerindeki mutfak raflarının veya dolaplarının doğrudan incelenmesine dayanan pazar araştırması yöntemi.

Yüksek derecede çoklu doğrusal bağlantı gösteren çok sayıda yordayıcı değişken olduğunda, bağımlı değişkenleri modellemek için temel bileşenler analizi ile çoklu regresyonu birleştiren gelişmiş bir istatistiksel prosedür.

Bir popülasyondaki her bir bireyin belirli bir duruma, olaya veya tedavi protokolüne maruz kaldığı veya etkilendiği sürelerin toplamını ifade eden epidemiyolojik ölçü birimi.

Bireyin potansiyelini, niteliklerini ve yeteneklerini bilinçli çabayla artırma ve iyileştirme süreci.

Toplum düzeyinde sağlıkla ilgili bilgi, tutum ve davranışları dönüştürmek amacıyla radyo, televizyon,basılı ve dijital mecraların kullanıldığı halk sağlığı stratejisidir.

Bir DNA veya haberci RNA (mRNA) molekülündeki, protein sentezi sırasında belirli bir amino asidi veya başlama/durdurma sinyalini kodlayan ardışık üç nükleotitten oluşan birim.

Bireyin performansını (örneğin atletik bir yarışma veya sahne performansını) artırıcı, engelleyici değil destekleyici nitelikte algıladığı optimal düzeydeki kaygı.

Carl Jung'a göre tüm insanlık türünün kalıtımsal olarak paylaştığı, kişisel deneyimlerden bağımsız en derin bilinçdışı katmanı.

Bir örneklem veri setindeki dağılımın, teorik veya bilinen bir referans dağılımla ne kadar uyuştuğunu test eden nonparametrik bir istatistiksel yöntemdir.

Belirli sayıda nesne içeren bir kümeden, nesnelerin sıralaması dikkate alınmaksızın yapılan alt küme seçimi.

Sıralanamayan kategorik değişkenler arasındaki ilişkinin derecesini ölçen ve 0 ile 1 arasında değer alan bir istatistiksel uyum ölçüsüdür.

Varyans analizi ve çoklu doğrusal regresyonda, önceden belirlenmiş hipotezlerin test edilmesi amacıyla kategorik değişkenlerin ortalamalarına belirli ağırlıklar atanması yöntemi.

Varyans analizinde (ANOVA) gruplar arasındaki genel anlamlı farklılığın kaynağını belirlemek amacıyla, belirli grup ortalaması kombinasyonlarını ikili ya da grupsal olarak karşılaştıran istatistiksel prosedür.

İki veya daha fazla grubun bağımlı değişken üzerindeki ortalamaları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını test ederken, bağımlı değişkenle ilişkili ancak incelenmeyen bir dış değişkenin (kovaryat) etkisini istatistiksel olarak kontrol eden bir yöntemdir.

Deneysel tasarımdaki birden fazla grubun aynı kovaryans matrisine sahip olma durumu.

İki veya daha fazla dilin köklü ve uzun süreli teması sonucunda evrilerek doğan, eksiksiz bir gramer sistemine sahip yerleşik doğal dil.

Bilinen veri noktaları arasındaki bilinmeyen değerleri, tahmin hatasını minimize edecek biçimde uzamsal korelasyonu hesaba katarak kestiren bir istatistiksel interpolasyon yöntemidir.

Dişilerin çiftleşme sonrasında, hangi erkeğin sperm hücrelerinin yumurtalarını dölleyeceğini morfolojik, fizyolojik veya biyokimyasal mekanizmalarla gizlice belirlemesi süreci.

İstatistiksel hipotez testlerinde, sıfır hipotezinin reddedilip reddedilmeyeceğine karar vermeyi sağlayan olasılıksal eşik sınır değer.

İki veri setinin ya da bir veri setinin teorik bir olasılık dağılımının aynı dağılım ailesinden gelip gelmediğini görsel olarak test etmeye yarayan, kuantillerin karşılaştırıldığı saçılma grafiği.

Varyans analizi ve regresyonda, tam bir F oranının payda bileşenlerinin doğrudan hesaplanamadığı durumlarda kullanılan alternatif bir yaklaşık test istatistiğidir.

Üreme başarısını artırmak ve çift bağları oluşturmak amacıyla potansiyel bir eşi cezbetme ve değerlendirme süreçlerini içeren davranışlar bütünü.

Bir veri setindeki merkezi eğilim, yayılım ve uç değerleri çeyreklikler aracılığıyla özetleyen grafiksel gösterim biçimi.

Bir değişkenin sabit bir üsse yükseltildiği matematiksel ilişkiyi ifade eden ve psikofizikte algısal yoğunluk ile pratik arasındaki hızı modellemede kullanılan fonksiyondur.

Belirli bir kültürün ürünleri olan ve diğer kültürlerde yaygın olarak bulunmayan tutum, uygulama veya davranışları tanımlayan kavram.

İnsan psikolojisi, ahlak değerleri ve davranış kalıplarının tüm kültürler boyunca evrensel bir temele sahip olduğunu savunan antropolojik ve psikolojik yaklaşım.

Farklı kültürlere ait değer, kavram ve davranışların göreceli olmadığını, ortak ve evrensel ölçütler aracılığıyla anlaşılıp değerlendirilebileceğini savunan epistemolojik ve antropolojik görüş.

Tutum, davranış ve değerlerin evrensel ölçütlerle değil, ancak ait oldukları kültürel bağlam ışığında değerlendirilmesi gerektiğini savunan metodolojik yaklaşım.

Bireyin kendi kültürünün değer, tutum ve varsayımlarına katı bir şekilde bağlı kalması nedeniyle, farklı kültürel arka plana sahip bireylerin olayları ve olguları algılayış biçimlerini kavrayamaması durumu.

Bireylerin veya grupların, göç ettikleri yeni bir toplumun değerlerine, geleneklerine ve sosyal dinamiklerine uyum sağlama ve alışma kapasitesi.

Farklı toplumlardaki insan psikolojik süreçlerinin ve davranışlarının, değerler ile pratiklerdeki benzerlik ve farklılıkları saptamak amacıyla yürütülen sistematik incelemesi.

Farklı toplumsal ve kültürel bağlamlardaki davranış kalıplarını, sosyal uygulamaları ve psikolojik süreçleri karşılaştırmalı olarak inceleyen temel bir araştırma yöntemidir.

Baskın olmayan grup üyelerinin dominant kültürle temas kurarken ve ilişki yönetirken benimsediği dört temel uyum biçimini (asimilasyon, ayrışma, bütünleşme ve marjinalizasyon) tanımlayan kültürlerarası psikoloji çerçevesi.

Belirli nitelikler bakımından birbirine benzer alt gruplar oluşturan ve bu alt gruplar arasındaki ayrımların genel varyasyonu açıklamaya yardımcı olduğu gözlem veya puanlar seti.

Bir veri setindeki frekans dağılım oranlarının ardışık olarak toplanmasıyla elde edilen ve en yüksek değerin yüzde yüze ulaştığı kümülatif oran değeridir.

İki veya daha fazla bağımsız gruptaki puan dağılımlarının varyanslarının birbirine eşit olup olmadığını değerlendirmek için kullanılan istatistiksel bir hipotez testidir.

Bağımsız değişkenler ile bağımlı bir değişken arasındaki ilişkiyi, veriye en iyi uyum sağlayan doğrusal bir denklem aracılığıyla modelleyen istatistiksel analiz yöntemidir.

Farklı ana dillere sahip bireylerin iletişim kurabilmek amacıyla kullandıkları ortak dil veya geçişli melez lisan.

İki veya daha fazla kategorik değişken arasındaki çok yönlü ilişkileri, frekans sayımlarının doğal logaritmasını alarak modelleyen gelişmiş bir istatistiksel tekniktir.

İki farklı istatistiksel modelin gözlemlenen örneklem verilerini açıklama kapasitelerini karşılaştırmak için log-olabilirlik değerlerinin oranlanmasıyla elde edilen test istatistiği.

Ham veri değerlerinin logaritmalar kullanılarak dönüştürülmesi; çarpımsal ilişkilerin toplamsal hale getirilmesi ve üstel eğilimlerin ortadan kaldırılması işlemidir.

Bir modelin parametrelerinin, gözlenen verileri üretme olasılığının logaritması alınmış matematiksel ifadesidir.

Bağımlı değişkenin iki kategorili (ikili/binary) olduğu durumlarda, yordayıcı değişkenler yardımıyla olasılık hesabı yapmak için kullanılan doğrusal olmayan bir regresyon analizidir.

Sürekli bir sonuç değişkeni ile kategorik bir bağımsız değişken arasındaki ilişkinin, analize ek bir ortakdeğişken (kovaryant) dahil edildiğinde tersine dönmesi etkisidir.

İnsan zekasının evrimleşmesinde sosyal karmaşıklığın, güç mücadelesinin ve stratejik manipülasyon yeteneğinin temel itici güç olduğunu öne süren evrimsel psikoloji hipotezi.

Bağımsız iki örneklemin merkezi eğilimlerinin birbirinden anlamlı düzeyde farklı olup olmadığını test eden, normal dağılım varsayımı gerektirmeyen parametrik olmayan bir istatistiksel analiz yöntemidir.

Birden fazla sürekli bağımlı değişkenin ortalamaları arasındaki farkların, bir veya daha fazla kategorik bağımsız değişkene göre aynı anda incelenmesini sağlayan parametrik bir istatistiksel testtir.

Latin Amerika ve Hispanik kültürlerde kadınlara dayatılan; boyun eğme, özveri, iffet ve erkek egemen 'machismo' kültürünü kabullenmeyi merkeze alan idealize edilmiş geleneksel kadınlık rolüdür.

İki veya daha çok değişkenli çapraz tablolarda (contingency table), satır veya sütun kategorilerinin kendi içlerindeki toplam gözlem sayısını ifade eden istatistiksel değer.

Bir ürün veya hizmeti belirli bir üretici ya da dağıtıcıya ait kılarak benzerlerinden ayıran özgün tanımlayıcı kimlik.

Tüketicilerin belirli bir reklam kampanyasında öne çıkarılan ürün markasını satın alıp almadıklarını belirlemek amacıyla yapılan sistematik bir pazar ve tüketici davranışı araştırmasıdır.

Bir ürün, hizmet veya organizasyonun rakiplerinden belirgin şekilde ayrışmasını ve hedef kitle zihninde benzersiz bir kimlik kazanmasını sağlayan stratejik bilişsel konumlandırma süreci.

Karl Marx ve Friedrich Engels'in eserlerine dayanan; üretim araçlarının mülkiyetini, sınıf mücadelesini ve ekonomik alt yapının toplumsal üst yapıyı belirleme rolünü inceleyen felsefi ve sosyoekonomik teori.

İki veya daha fazla bağımsız örneklemin medyanlarının aynı popülasyondan gelip gelmediğini değerlendiren, varsayım gerektirmeyen nonparametrik bir istatistiksel yöntemdir.

Coğrafi veya uzaysal olarak dağılmış verilerin, konumlarına bağlı olarak birbirleriyle olan istatistiksel bağımlılık ve benzerlik derecesidir.

İnsan kulağının öznel tonseviyesi algısını doğrusal olarak ölçmek için geliştirilmiş psikofiziksel birim.

Benzer araştırma sorularını inceleyen birden fazla bağımsız çalışmanın bulgularını, etki büyüklüğü tahminlerini istatistiksel olarak birleştirerek tek bir kapsamlı sentez üreten ileri düzey kantitatif yöntem.

Abraham Maslow'un hümanist psikoloji kuramında, bireyin eksiklikleri gidermek yerine karakter gelişimi, olgunlaşma ve kendini gerçekleştirme potansiyellerini hayata geçirmesini sağlayan aşkın güdülenme düzeyi.

Bireyin eksiklik giderme güdülerinin ötesine geçerek, potansiyelini gerçekleştirme ve evrensel değerlerle bütünleşme yönündeki içsel eğilimidir.

Abraham Maslow'un hümanist psikoloji kuramında, bireyin üst düzey gereksinimlerini (metaihtiyaçlar) karşılayamaması sonucunda deneyimlediği yaygın doyumsuzluk ve anlamsızlık durumu.

Normal dağılım eğrisiyle aynı basıklık derecesine sahip, ne aşırı sivri ne de basık olan frekans dağılımı.

Somut bir lütuf veya şanslı bir tesadüf sonucu alınan faydaya karşılık hissedilen teşekkür, hoşnutluk ve mutluluk durumu.

İnsanın diğer insanlarla olan ilişkilerini ve sosyal etkileşimlerini kapsayan varoluşsal boyut.

Bir veri setinde en yüksek frekansla tekrarlanan değer veya bir davranışın gerçekleştirilme tarzı, biçimi.

İki sürekli değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve gücünü ölçen, -1 ile +1 arasında değer alan parametric bir istatistiksel katsayıdır.

Kronik ve sakat bırakıcı hastalıkların başlangıç yaşının ileri bir döneme ertelenmesiyle, bu hastalıkların yaşam sonundaki toplam süreye sıkıştırılmasını savunan halk sağlığı hipotezi.

Belirli bir popülasyonda ya da belirli bir sağlık durumundan kaynaklanan ölüm sıklığının istatistiksel ölçüsüdür.

Muharebe stresi reaksiyonlarını azaltmaya yönelik beceriler geliştirmek üzere tasarlanmış; iyileştirme prosedürleri, düzenleyici teknikler ve önleyici psikolojik başa çıkma stratejileri içeren müdahaleler bütünü.

Hem zihinsel hem de maddi gerçekliğin, evrensel ve mutlak bir zihin ya da tözün tezahürleri olduğunu savunan ontolojik felsefi konum.

Belirli bir popülasyonda, belirli bir zaman dilimi içinde belirli bir sonucun veya olayın (örneğin bir hastalığın) gerçekleşme olasılığı.

Sevinç, hoşnutluk, doyum ve genel iyilik halini içeren çok boyutlu olumlu duygusal durum.

Sabit uyarıcılar yöntemiyle elde edilen verilerden fark eşiğini hesaplamak için kullanılan istatistiksel bir prosedür.

Psikanalitik kuramda, bireyin bir partneri veya sevgi nesnesini kendi benliğine benzeyen, kendisini yansıtan veya idealize edilmiş öz-imgesini tamamlayan özellikleri temel alarak seçmesi.

ABD nüfusunun sağlık ve beslenme durumunu değerlendirmek amacıyla her yıl yaklaşık 5.000 çocuk ve yetişkin üzerinde mülakat ve fiziksel muayeneler yürüten sürekli epidemiyolojik araştırma programıdır.

Yol analizi ve benzeri istatistiksel prosedürlerde, karmaşık neden-sonuç ağları içinde en yüksek olasılığa sahip varsayımsal nedensellik dizisi.

Bir sistemin çıktısının, girdinin etkisini azaltmak ve dengeyi (homeostaz) korumak amacıyla sisteme tekrar dahil edilmesi süreci.

Boş hipotez ile alternatif hipotez arasındaki seçimi optimize etmek, kritik bölgeleri belirlemek ve I. ve II. tür hataların olasılıklarını dengede tutmak amacıyla geliştirilen istatistiksel hipotez test yaklaşımı.

Amerika Birleşik Devletleri nüfusunun sağlık durumunu, sağlık hizmeti kullanımını ve ilgili demografik değişkenleri izlemek amacıyla hastalık kontrol ve önleme merkezleri (CDC) bünyesinde yürütülen kapsamlı ve sürekli bir hanehalkı mülakat araştırmasıdır.

Verilerin önceden belirlenmiş bir sıfır hipotezini ne derece desteklediğini veya çürüttüğünü belirlemek için kullanılan istatistiksel test prosedürü.

Belirli bir davranışın, evrimsel süreçte bireyin hayatta kalma ve üreme başarısına (adaptif değer) sağladığı katkıyı merkeze alan açıklama biçimi.

Doğu felsefelerinde ve mistisizminde, bireysel bilincin sönümlenmesiyle ulaşılan, acıdan, ölüm-yeniden doğum döngüsünden ve tüm worldly bağlardan kurtuluş halidir.

Veri setindeki değişkenler arasındaki doğrusal ilişkiyi değiştirmek amacıyla kullanılan matematiksel bir fonksiyondur.

Bağımlı değişken ile bağımsız değişkenler arasındaki ilişkinin üslü veya karmaşık denklemlerle ifade edildiği, sabit bir artış oranına sahip olmayan matematiksel model.

Reklam mesajının, açık bir ikna çabası gütmeyen sıradan bireyler aracılığıyla aktarıldığı ve tüketicide bağımsız bir ürün tavsiyesine kulak misafiri oluyormuş izlenimi uyandıran pazarlama tekniği.

İlgilenilen popülasyonun dağılımına veya varyans homojenliğine ilişkin herhangi bir varsayımda bulunmayan hipotez testidir.

Verilerin merkezi bir etrafta simetrik olarak yığıldığı, çan eğrisi formunu alan teorik sürekli olasılık dağılımı.

Değerleri teorik olarak sonsuz uzanan ancak popülasyon ortalaması etrafında simetrik ve çan eğrisi şeklinde dağılan olasılıksal niceliktir.

Veri setindeki puanların yaklaşık olarak normal dağılım eğrisine uyum sağlaması amacıyla uygulanan matematiksel dönüşüm süreci.

Bir veri setinin normal dağılıma uyup uymadığını belirlemek amacıyla uygulanan istatistiksel prosedürlerin ve grafik yöntemlerin bütünü.

İstatistiki testlerde null hipotezinin doğru olduğu varsayımı altında, elde edilen test istatistiğinin (veya daha ekstrem bir değerin) gözlenme olasılığını gösteren değer.

Siyasi, ekonomik veya askeri açıdan ayrıcalıklı küçük bir elit grubun devlet veya kurum yönetimini elinde bulundurması durumu.

Varyans analizi (ANOVA) modellerinde, bağımlı değişkendeki varyansın ne kadarının bağımsız değişkenler tarafından açıklandığını gösteren yansız etki büyüklüğü ölçüsü.

Bireyin kişilerarası ilişkilerde, mesleki ve akademik yaşamda ve öznel iyilik halinde ulaşabileceği en üst düzey potansiyel ve yetkinlik seviyesi.

İstatistiksel kriterleri en üst düzeyde karşılamak amacıyla, deneysel koşulların ve katılımcı atamalarının matematiksel olarak en verimli şekilde planlanması yaklaşımı.

Gerçek ve mutlak bir sıfır noktasına sahip olan, eşit aralıklı ve sayısal büyüklük belirten en yüksek düzeydeki ölçüm verisidir.

Nicelikler arasında sabit bir oran bulunması durumu; genel ilişkinin değişmeden kaldığı matematiksel veya istatistiksel denge hali.

Bir veri setindeki en düşük ve en yüksek puanların toplanıp ikiye bölünmesiyle elde edilen bir merkezi eğilim ölçüsüdür.

İki veya daha fazla bağımsız ya da bağımlı olayın aynı anda gerçekleşme olasılığını ifade eden istatistiksel ve matematiksel kavram.

Kareler toplamının ilgili serbestlik derecesine bölünmesiyle elde edilen ve varyansın yansız bir tahmin edicisini sağlayan istatistiksel metrik.

Bir veri setindeki gözlem değerlerinin ortalamadan veya tahmin edilen değerlerden sapmalarının karelerinin aritmetik ortalamasını ifade eden temel istatistiksel ölçüttür.

Bir veri setindeki değerlerin küçükten büyüğe sıralandığında ortada yer alan ve dağılımı iki eşit parçaya bölen merkezi eğilim ölçüsü.

Yaşamın eğlenceli ve aydınlık yönlerini fark etme, başkalarıyla şakalaşma ve olayları aşırı ciddiye almama eğilimidir.

Bireyin kendini gerçekleştirmesi, yaşamına anlam katması ve potansiyelini tam olarak hayata geçirmesiyle elde ettiği derin ve kalıcı doyum hali.

Mantıksal düşüncenin gelişiminden önce görülen, çocuklara özgü resimsel, büyüsel ve fantezi temelli düşünce biçimi.

Herhangi bir yeni veri gözlemlenmeden önce, bilinmeyen bir popülasyon parametresinin olası değerlerine atfedilen olasılık dağılımıdır.

Bayesci istatistikte, yeni elde edilen veriler veya gözlemler hesaba katılamadan önce, mevcut birikmiş bilgiye veya geçmiş verilere dayanarak bir olayın gerçekleşme olasılığı.

Nicel araştırmalarda ve istatistiksel analizlerde belirli bir deneysel koşuldan veya alt gruptan elde edilen toplam gözlem veya puan sayısı.

Bir istatistiğin değerinin farklı örneklemler arasında sergilediği dalgalanma derecesi olup, anakütle çıkarımlarında kaçınılmaz bir belirsizlik yaratır.

Faktör analizi ve temel bileşenler analizinde, birbirleriyle ilişkili bir dizi değişkenin toplam varyansının temel bir yaprak veya faktör tarafından ne kadarının açıklandığını gösteren sayısal indeks.

Ham veri setlerinin temel dağılım ve eğilim özelliklerini sayısal olarak net ve kısa biçimde ifade eden metrikler kümesi.

İki veri setinin kümülatif dağılım fonksiyonlarını ya da bir veri setinin teorik bir olasılık dağılımı ile uyumunu karşılaştırmak için kullanılan grafiksel yöntem.

Birden fazla ülkeyi veya kıtayı kapsayan çok geniş bir coğrafi alanda, popülasyonların önemli bir oranını etkileyen evrensel salgın durumudur.

Bir popülasyonun tüm özelliklerini sayısal olarak özetleyen ve örneklem verilerinden elde edilen istatistiklerle tahmin edilen sabit değer veya matematiksel model değişkeni.

İlgilenilen verilerin belirli bir olasılık dağılımına (genellikle normal dağılım) sahip olduğu varsayımına dayanan analitik yöntemleri tanımlayan sıfat.

Bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişkinin önceden belirlenmiş matematiksel bir modele dayanmaksızın, tamamen verinin kendi yapısından türetildiği esnek bir regresyon analiz türüdür.

Evren dağılımına ilişkin belirli varsayımlar (genellikle normallik ve varyans homojenliği) barındıran ve sayısal veriler üzerinde çalışan istatistiksel hipotez testidir.

Bir bireyin, tanıdığı veya karşılıklı etkileşimde bulunmadığı—genellikle bir ünlü, medya figürü ya da yapay zeka ajanı olan—gerçek veya hayali bir kişiye karşı geliştirdiği tek taraflı duygusal bağ.

Bir dairenin, kategorik verilerin frekans veya yüzdelik oranlarını temsil eden dilimlere bölündüğü istatistiksel görselleştirme aracı.

Analitik psikolojide bireyin dış dünyaya karşı takındığı, toplumsal beklentilere uyum sağlayan ve gerçek öz benliğini gizleyen kamusal yüz.

Bir istatistik ile bilinmeyen bir parametreyi birleştiren ve dağılımı örneklem büyüklüğünden bağımsız olan fonksiyon.

Normal dağılıma kıyasla daha basık, zirve noktası daha sivri olmayan ve uç değerlerde (ekstremum) daha fazla gözlem barındıran olasılık dağılımı.

Sigmund Freud'un klasik psikanalitik kuramında, insan bebeğinin belirli bir erojen bölgeye bağlı kalmaksızın, dokunma, emme, dışkılama ve bakma gibi çok çeşitli duyusal aktivitelerden cinsel uyarılma ve haz alma kapasitesini tanımlayan kavram.

Bağımsız değişken ile bağımlı değişken arasındaki ilişkinin doğrusal olmadığı, en az n. dereceden bir polinom fonksiyonuyla modellendiği bir regresyon analiz türüdür.

Bireylerin okullar, aile, akranlar ve kitle iletişim araçları gibi sosyal aktörler aracılığıyla politik normları, değerleri ve tutumları içselleştirme süreci.

İnsan ve diğer organizma popülasyonlarındaki sayısal değişimleri, büyüme ve küçülme dinamiklerini, göç örüntülerini ve mekansal dağılımları inceleyen ampirik araştırma alanı.

Belirli bir mal veya hizmet üretmek amacıyla tasarlanan bir müdahale programının, hedeflenen amaçlara ulaşmadaki başarı veya başarısızlık düzeyi cinsinden ölçülen sonuçları.

Bir programın performansını ölçmek ve süreç kalitesini değerlendirmek amacıyla temel göstergelerin sistematik olarak takip edilmesidir.

1929 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde kurulan, psikoloji alanındaki akademik mükemmelliği teşvik eden uluslararası onur topluluğu.

Organizmanın fiziksel ve kimyasal işlevleri ile bilişsel süreçleri, duyguları ve davranışları arasındaki karşılıklı ilişkileri inceleyen disiplinlerarası bilim dalıdır.

Klasik psikanalitik kuramda tüm zihinsel süreçlerin temelini oluşturan dinamik güç ve itici motivasyon kaynağı.

Bir organizmanın bilinç sahibi olduğunu ya da sergilediği davranışın saf fizyolojik reflekslerden ziyade bilinçli bir süreçten kaynaklandığını güvenle saptamaya yarayan göstergeler seti.

Örneklem korelasyon katsayısının, tipik olarak bir çarpım-moment korelasyon katsayısı formunda ifade edilen istatistiksel simgesidir.

Psikofizikte Weber yasasından sapmayı ifade eden bir işitsel ayrımcılık fenomeni; iş güvenliğinde ise kıl payı atlatılan tehlikeli olay.

Gözlenen verilerin tüm katılımcı ve koşullar altında havuzlanıp rastgele yeniden örneklenmesiyle, orijinal verinin olasılık dağılımını ampirik olarak hesaplayan non-parametrik bir çıkarımsal istatistik yaklaşımıdır.

Madde tepki kuramında, bir soruya doğru yanıt verme olasılığını yalnızca maddenin zorluk derecesine bağlayan tek parametreli psikometrik ölçüm modelidir.

Değerleri bir şans sürecine bağlı olarak değişen ve kesin olarak öngörülemeyen, ancak olasılık dağılımlarıyla tanımlanabilen matematiksel ve istatistiksel değişken.

Her bir değerin bir önceki değere göre tamamen öngörülemez bir ilişki sergilediği ve tanımlanabilir bir örüntü barındırmadığı, şans süreçlerinin zaman serisi üzerindeki kümülatif yansımasıdır.

Bireylerin çiftleşme tercihinde belirli fenotipik veya genotipik özelliklere göre bir seçilim yapmaksızın, tamamen şansa dayalı olarak eşleştiği üreme modeli.

Veri setindeki belirli değerlerin eksikliğinin, eksik olan değişkenin kendi değerine değil, ancak ölçülen diğer gözlenebilir değişkenlere bağlı olduğu eksik veri mekanizması.

Yalnızca şans faktörüne bağlı olarak ortaya çıkan, sistematik olmayan ve ölçüm süreçlerindeki bilinmeyen değişkenler yüzünden gelişigüzel dalgalanan ölçüm hatası.

Sürekli bir değişken ile suni olarak kategorize edilmiş iki değerli (dikotom) bir değişken arasındaki ilişki derecesini ölçen korelasyon katsayısının istatistiksel sembolüdür.

İki veya daha fazla bağımlı değişken ile iki veya daha fazla bağımsız değişken arasındaki doğrusal ilişkilerin gücünü ve yönünü gösteren kanonik korelasyon katsayısının matematiksel sembolü.

İnsan ruhunun veya psikesinin bedensel ölümün ardından yok olmayıp, yeni bir bedende (genellikle başka bir insan veya canlı formunda) yeniden dünyaya geldiğini savunan felsefi ve teolojik doktrin.

Mevcut kurumların, yasaların veya teorilerin temel yapısını kökten değiştirmeden, kademeli iyileştirmelerle modernleşmesini ve aksaklıkların giderilmesini savunan siyasi ve kurumsal yaklaşım.

Regresyon analizinde, modeldeki diğer yordayıcı değişkenlerin etkisi kontrol altında tutulurken, bağımsız bir değişkenin birim değişiminin bağımlı değişken üzerindeki doğrusal etkisini ve yönünü belirleyen ağırlık.

Regresyon denkleminde, ilişkili yordayıcı veya bağımsız değişkenlerin sıfır değerini aldığında bağımlı değişkenin aldığı tahmini değer.

Dengeli tasarımlı tek yönlü varyans analizinde bağımsız gruplar arasındaki istatistiksel olarak anlamlı farkları değerlendirmek için kullanılan çoklu aralık test prosedürü.

Reklam mesajlarının hedef kitleye ulaşma ve bu kitleyi etkileme kapasitesini değerlendirmek için kullanılan istatistiksel tekniklerdir.

Çoklu doğrusal bağlantı (multicollinearity) problemlerini çözmek ve en küçük kareler tahmin edicilerinin varyansını düşürmek amacıyla katsayılara ceza terimi ekleyen bir düzenlileştirme (regularization) yöntemidir.

Boşluk hipotezi testi sırasında, bir Tip I hatası yapma olasılığının kabul edilebilir üst sınırını ifade eden istatistiksel eşik.

İstatistiksel analizlerde, çok boyutlu uzayda eksenlerin orijin etrafında hareket ettirilerek verideki faktör yüklerinin yorumlanabilirliğini artıran matematiksel dönüşüm.

İki sürekli ve normal dağılım gösterdiği varsörülen ancak yapay olarak iki kategorili (dikotom) hale getirilmiş değişken arasındaki korelasyonu tahmin etmek için kullanılan tetrakorik korelasyon katsayısının matematiksel sembolüdür.

Carl Jung'un analitik psikolojisinde, psişenin derinlerinde yer alan ve erkek arketipi (animus) ile dişi arketipini (anima) barındıran bilinçdışı bileşendir.

Carl Jung'un analitik psikolojisinde, bilinçli egonun rüya durumu sırasında aktif kalan ve rüya deneyimini öznel olarak yaşayan fragmanıdır.

Psikanalitik kuramda, bilinçdışı arzuların ego tarafından doğrudan ifade edilmesini engelleyerek rüyalarda kılık değiştirmesini sağlayan psikodinamik mekanizma.

Araştırmacının evrenden rastgele seçmek yerine, incelenmek istenen tüm spesifik düzeylerini doğrudan kontrol ettiği ve modele dahil ettiği bağımsız değişken.

Araştırmacı tarafından özel olarak seçilmiş belirli koşul veya grup ortalamaları arasındaki farkların incelenmesini sağlayan istatistiksel prosedür.

Ölçülen değerler ile gerçek değerler arasındaki farkın belirli bir yönde (aşırı veya eksik tahmin etme) sistematik olarak ortaya çıkması durumu.

Bir araştırmacı tarafından istatistiksel bir modeli test ederken tahmin edilmek yerine önceden belirli ve sabit bir değere atanan spesifik parametredir.

İki sürekli değişken arasındaki doğrusal ilişkinin gücünü ve yönünü görselleştirmek için koordinat düzlemine yerleştirilen nokta kümesi grafiğidir.

Çalışma süresi sona erdiğinde, bazı katılımcılar hedef olayı (örneğin ölüm, iyileşme veya nüks) henüz deneyimlememiş veya çalışma dışı kalmış olduğundan, tam veri setinin gözlemlenememesi durumu.

Belirli bir olayın gerçekleşmesine kadar geçen süreyi ve bu süreyi etkileyen faktörleri modellemek için kullanılan istatistiksel yöntemler ailesidir.

Hayatta kalma analizinde, belirli bir klinik veya epidemiyolojik olayın (genellikle ölüm veya nüks) belirli bir zaman kesitinde gerçekleşme sıklığını veya olasılığını gösteren istatistiksel değer.

Psikanalitik kuramda, ölüm içgüdüsünün bir türevi olarak yıkıcı dürtüleri bireyin kendisinden uzaklaştırıp dış dünyaya yönlendiren temel mekanizma.

Doğum, yaşam, ölüm ve yeniden doğum döngüsünü ifade eden, Doğu felsefelerinde ve transpersonel psikolojide ele alınan varoluşsal bir kavram.

Bir veri setinde, belirli gözlemlerin tam değerlerinin bilinmediği veya eksik olduğu durum; genellikle hayatta kalma analizlerinde ilgi konusu olayın çalışma süresi içinde gerçekleşmemesiyle ortaya çıkar.

Bağımlı değişkenin belirli bir eşik değerin altında veya üstünde gözlemlenemediği, ancak bu sınırda kümelendiği durumları modellemek için kullanılan ekonometrik ve istatistiksel regresyon yöntemi.

Mevcut veri setindeki tüm veri noktalarını veya değerleri kusursuz bir şekilde açıklamak amacıyla, veri sayısı kadar parametrenin tahmin edildiği istatistiksel model.

Askerleri muharebe ortamının travmatik şokuna, gürültüsüne ve stresine hazırlamak amacıyla gerçek mühimmat kullanımı gibi simüle edilmiş operasyonel koşullar altında gerçekleştirilen sistematik eğitim sürecidir.

İkiden fazla grup ortalaması arasındaki varyans analizi (ANOVA) sonuçlarında, tüm olası kontrastların test edilmesine olanak tanıyan ve Tip I hata oranını koruyan en katı post hoc testlerinden biridir.

Hayvan davranışlarında balıkların büyük gruplar halinde hareket etmesi veya bireylerin resmi bir kurumda eğitim alma süreci.

Bireyin ana dilinin dışındaki ikinci bir dili resmi eğitim kurumları aracılığıyla öğrenmesi ve bu dilde okuryazarlık kazanması durumu.

Belirli bir alandan birim zamanda geçen ses enerjisinin akış hızı olup, metrekare başına watt olarak ifade edilir.

İyi olma hali veya tatminkarlıktan kaynaklanan, ruhun aşırı memnuniyet, coşku ya da hazzı hissetmesi durumu.

Psikanalitik teoride, anal dönemdeki dışkı kontrolü mücadelesinin yetişkinlikteki aşırı düzenlilik, inatçılık ve cimrilik gibi kişilik özelliklerine ve ahlaki tutumlarına temel oluşturması.

Bir veri setinin normal dağılımdan gelip gelmediğini test eden, sıfır hipotezini veri normalliği üzerinden değerlendiren güçlü bir çıkarımsal istatistik yöntemidir.

İstatistiksel bir dağılımı görselleştirmek amacıyla, bitişik aralıkların tepe noktalarının veya bir histogramdaki sütunların orta noktalarının çizgilerle birleştirilmesiyle oluşturulan çizgi grafiği.

Geniş bir veri setini anlamlı ve yorumlanabilir gruplara ayırmak amacıyla kullanılan sayısal değerler veya puanlar aralığı.

Nesne veya olayları niceliksel bir büyüklük belirtmeksizin, yalnızca karşılıklı dışlayıcı kategorilere ayıran en temel ve kısıtlı ölçüm düzeyidir.

Psikolojik değerlendirmelerde standardizasyon prosedürlerinin esnetilerek bireyin maksimum performans kapasitesini veya kurallara uyum eşiğini inceleme yöntemi.

Uluslararası Pozitif Psikoloji Derneği'nin öğrenci kolunu ve bu çatı altında örgütlenen akademik ve profesyonel ağı tanımlayan kısaltmadır.

İki kategorili (dikotom) bir değişken ile sıralı (ordinal) bir değişken arasındaki ilişki derecesini ölçen istatistiksel bir katsayıdır.