Kritik Değer
Critical Value
Tanım
İstatistiksel hipotez testlerinde, sıfır hipotezinin reddedilip reddedilmeyeceğine karar vermeyi sağlayan olasılıksal eşik sınır değer.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacı, yeni bir antidepresanın etkinlik süresini test etmek için t-testi uygular. Serbestlik derecesine ve .05 alfa düzeyine göre t dağılım tablo değeri (kritik değer) 2.042 olarak bulunur. Hesaplanan t istatistiği 2.85 çıktığında, bu değer kritik değerden büyük olduğu için sıfır hipotezi reddedilir ve ilacın anlamlı bir etkiye sahip olduğu sonucuna varılır.
Derin Analiz
İstatistiksel çıkarım süreçlerinde kritik değer, örneklem istatistiğinin olasılık dağılımı üzerindeki karar sınırını belirler. Belirlenen anlamlılık düzeyinde (alfa, örn: .05), test istatistiğinin bu eşiği aşması durumunda gözlenen etkinin rastlantısal dalgalanmalarla açıklanamayacağı kabul edilir. Bu bağlamda kritik değer, tip I hata olasılığını kontrol altında tutmak için kullanılan matematiksel bir bariyer işlevi görür. Dağılımın türüne (z, t, F, ki-kare) ve testin yönlülüğüne (tek veya çift yönlü) göre değer şekillenir.
Etimoloji
Latince 'criticus' [değerlendirme, karar verme yetisi] ve bu kelimenin dayandığı Yunanca 'kritikos' [kritik, ayrımlama] sözcüğü ile Latince 'valere' [güçlü olmak, değer taşımak] kökünden türetilmiştir.
Karıştırmayın
p-değeri (p-value) ile sıkça karıştırılır. Kritik değer, dağılım üzerindeki önceden belirlenmiş bir eşik noktasıyken; p-değeri, elde edilen veriye dayanarak sıfır hipotezinin doğru olma olasılığını gösteren hesaplanmış olasılık değeridir.