Bölünmüş Parsel Deseni
Split-plot Design
Tanım
Farklı zorluk derecelerine veya kısıtlamalara sahip bağımsız değişkenlerin iki aşamalı bir hiyerarşiyle incelenmesine olanak tanıyan, özellikle tarım ve endüstriyel deneylerde kullanılan varyasyonel bir faktöriyel desen.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacının dört farklı mısır tohumu türünün, üç farklı gübrenin ve iki farklı ekim tekniğinin mahsul verimi üzerindeki ortak etkisini incelediğini varsayalım. Ekim tekniği büyük tarım makineleri gerektirdiği için tarlanın büyük ana parsellerine uygulanır. Tohum ve gübre türleri ise bu ana parsellerin içindeki daha küçük alt parsellere rastgele atanır. Bu sayede her bir teknik için gereken lojistik zorluk minimize edilirken, değişkenlerin verim üzerindeki ana ve ortak etkileri matematiksel olarak modellenir.
Derin Analiz
Bölünmüş parsel deseni, tam faktöriyel tasarımların lojistik olarak uygulanamadığı durumlarda kritik bir istatistiksel esneklik sağlar. Deneyde bazı bağımsız değişkenlerin manipülasyonu büyük birimler (ana parsel) düzeyinde gerçekleşirken, diğer faktörler bu birimlerin içinde kalan daha küçük alt birimlere (alt parsel) atanır. Bu hiyerarşik yapı, hata varyanslarının farklı katmanlarda (hata terimi a ve hata terimi b olarak) hesaplanmasını zorunlu kılar. İstatistiksel analizde, ana parsel faktörleri için test gücü genellikle alt parsel faktörlerine kıyasla daha düşüktür çünkü ana parsel hata terimi, ana parsel içindeki birimler arası varyasyonu barındırır. Çok faktörlü tarımsal, endüstriyel ve bazı uzunlamasına klinik araştırmalarda, manipülasyon maliyetlerini ve pratik kısıtlamaları optimize etmek amacıyla tercih edilir.
Etimoloji
İngilizce 'split' (bölmek, ayırmak) ve 'plot' (parsel, arsa) kelimelerinin tarım araştırmalarındaki deneme tarlası kökeninden birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Tam faktöriyel tasarım (Full factorial design) ile karıştırılır; tam faktöriyelde tüm faktörler aynı rastgeleleştirme düzeyine sahipken, bölünmüş parsel deseninde faktörler farklı hiyerarşik katmanlara bölünmüştür.
Keşfetmeye Devam Edin
Varyans Analizi
Varyans Analizi
Analysis Of Variance (ANOVA) / ANOVA
🔹 1. (analysis of variance (ANOVA)): İki veya daha fazla bağımsız grubun bağımlı değişkene ait ortalama değerleri arasındaki istatistiksel olarak anlamlı farklılıkları test eden ve değişkenler arası ortak ile ana etkileri inceleyen parametrik bir yöntem. 🔹 2. (ANOVA): İki veya daha fazla bağımsız örneklemin ortalamaları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını test etmek için kullanılan istatistiksel hipotez testleri ailesidir.
İncele
Etkileşim Etkisi
Etkileşim Etkisi
İnteraction Effect
Faktöriyel bir tasarımdır; iki veya daha fazla bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerinde, bireysel etkilerinin toplamından bağımsız ve öte bir ortak etki yaratması durumudur.
İncele