Etkileşim Etkisi

İnteraction Effect

Tanım

Faktöriyel bir tasarımdır; iki veya daha fazla bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerinde, bireysel etkilerinin toplamından bağımsız ve öte bir ortak etki yaratması durumudur.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir araştırmacı, uyku süresinin (az vs. çok) ve kafein tüketiminin (yok vs. yüksek) dikkat testi performansı üzerindeki etkisini incelemektedir. Eğer az uyuyan bireylerde kafein performansı dramatik biçimde düşürürken, çok uyuyan bireylerde kafein performans artışı sağlıyorsa, burada kafein ve uykunun ana etkilerinden bağımsız, güçlü bir etkileşim etkisi söz konusudur.

Derin Analiz

Çok değişkenli istatistik ve deneysel psikolojide etkileşim etkisi, bağımsız değişkenlerin doğrusal ve yalıtılmış bir şekilde etki etmediğini, aksine bir değişkenin kategorisinin ya da değerinin diğer değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisinin yönünü veya büyüklüğünü değiştirdiğini gösterir. ANOVA (Varyans Analizi) modellerinde ana etkilerin (main effects) ötesinde, verinin non-additif (toplamsal olmayan) yapısını ve karmaşık nedensel dinamiklerini açığa çıkarır. Grafiksel analizlerde, etkileşim çizgilerinin kesişmesi veya paralel olmaması (non-parallel lines) ile görselleşir. Bu durum, psikolojik ve nörolojik süreçlerin indirgemeci bir yaklaşımla tekil değişkenler üzerinden açıklanamayacak kadar çok katmanlı olduğunu istatistiksel olarak kanıtlar.

Etimoloji

Latince 'inter-' (arasında, karşılıklı) + 'actio' (eylem, hareket) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiş, istatistiksel ve deneysel tasarım literatürüne entegre edilmiştir.

Karıştırmayın

Ana etki (main effect); ana etki her bir bağımsız değişkenin diğerlerinden bağımsız olarak bağımlı değişken üzerindeki tekil etkisini incelerken, etkileşim etkisi bu değişkenlerin birlikte yarattığı ortak varyasyonu inceler.

Keşfetmeye Devam Edin

Bağımlı Değişken

Dependent Variable (DV)

Deneysel çalışmalarda bağımsız değişkendeki değişimin ardından gözlemlenen, korelasyonel araştırmalarda ise yordanması veya açıklanması hedeflenen sonuç ölçümüdür.

İncele

Varyans Analizi

Analysis Of Variance (ANOVA)

İki veya daha fazla bağımsız grubun bağımlı değişkene ait ortalama değerleri arasındaki istatistiksel olarak anlamlı farklılıkları test eden ve değişkenler arası ortak ile ana etkileri inceleyen parametrik bir yöntem.

İncele