Morbiditenin Sıkıştırılması
Compression Of Morbidity
Tanım
Kronik ve sakat bırakıcı hastalıkların başlangıç yaşının ileri bir döneme ertelenmesiyle, bu hastalıkların yaşam sonundaki toplam süreye sıkıştırılmasını savunan halk sağlığı hipotezi.
Örnek Vaka / Uygulama
70 yaşına kadar aktif spor yapan, Akdeniz diyetiyle beslenen ve sigara içmeyen bir bireyin, ilk majör kardiyovasküler olayını 88 yaşında geçirmesi ve 90 yaşında vefat etmesi; böylece kronik bakım gerektiren hastalık evresinin sadece son 2 yıla sıkışması.
Derin Analiz
James F. Fries tarafından ortaya atılan bu kavram, insan ömrünün uzamasından ziyade 'sağlıklı yaşam süresinin' (healthspan) maksimize edilmesini hedefler. Temel mekanizma, yaşam tarzı değişiklikleri (sigara bırakma, egzersiz, beslenme) ve koruyucu hekimlik uygulamaları aracılığıyla patolojik süreçlerin başlangıcını geciktirmektir. Eğer ilk kronik rahatsızlık daha geç ortaya çıkarsa, ölümden önceki morbidite süresi daralır; böylece birey hayatının büyük kısmını dinamik ve bağımsız geçirdikten sonra, ölüm öncesi kısa bir çöküş evresi yaşar. Gerontoloji ve epidemiyolojide yaşam kalitesi ile maliyet etkinliği analizlerinin temel dayanağını oluşturur.
Etimoloji
Latince 'compressio' [sıkıştırma, basınç altında daraltma] + Latince 'morbidus' [hasta, hastalıklı hal]
Karıştırmayın
Yaşam beklentisi (life expectancy) ile karıştırılır; yaşam beklentisi sadece doğuştan ölüm yaşına kadar geçen toplam süreyi ölçerken, morbiditenin sıkıştırılması bu sürenin ne kadarının hastalıklı geçtiğiyle ilgilenir.