Sabit Hata
Constant Error
Tanım
Ölçülen değerler ile gerçek değerler arasındaki farkın belirli bir yönde (aşırı veya eksik tahmin etme) sistematik olarak ortaya çıkması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmada katılımcılara çeşitli nesnelerin ağırlıklarını tahmin etmeleri söylenir. Gerçek değeri 500 gram olan bir nesne ortalama 600 gram olarak tahmin ediliyorsa ve bu durum tüm nesnelerde 100 gramlık bir fazlalıkla tutarlılık gösteriyorsa, ortadaki sistematik fark +100 gramlık bir sabit hatadır.
Derin Analiz
Psikometri ve deneysel psikolojide, özellikle psikofiziksel ölçümlerde, sabit hata (constant error), katılımcının veya ölçüm aracının sürekli olarak aynı yönde (pozitif veya negatif) sapma gösterme eğilimini inceler. Rasgele hatadan (random error) temel farkı, sıfır etrafında simetrik bir dağılım sergilememesi, aksine sistematik bir önyargı (bias) barındırmasıdır. Örneğin, algısal eşik ölçümlerinde bir uyarıcının sürekli olduğundan daha büyük veya ağır algılanması, o ölçüm düzlemindeki sabit hatanın yönünü ve büyüklüğünü ele verir. İstatistiksel analizlerde bu sapmanın tespiti, geçerlilik ve güvenilirlik katsayılarının arıtılması açısından kritik bir adımdır.
Etimoloji
Latince 'constans' (değişmez, durulmuş) ve 'errare' (sapmak, yoldan çıkmak) fiillerinin birleşiminden türetilmiştir; ölçüm sürecindeki sistematik yönelimli sapmayı ifade eder.
Karıştırmayın
Rasgele hata (random error) ile sıkça karıştırılır; rasgele hata yönsüzdür ve tekrarlanan ölçümlerde birbirini sıfırlama eğilimindeyken, sabit hata her ölçümde tek bir yöne doğru (aşırı ya da eksik) kararlılıkla sapar.