Önyargı
Prejudice
Tanım
Herhangi bir nesnel deneyim veya kanıta dayanmaksızın, bir bireye ya da gruba yönelik peşinen geliştirilen olumsuz tutum ve inanç sistemi.
Örnek Vaka / Uygulama
İşe alım sürecinde bir insan kaynakları yöneticisinin, adayın özgeçmişindeki etnik köken veya yaş bilgilerine dayanarak, adayın teknik yeterliliklerini hiç incelemeden 'bu pozisyona uyum sağlayamayacağı' yönünde peşin bir kanaat oluşturup mülakata bile çağrılmaması.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve bilişsel bilimler bağlamında önyargı, üçlü tutum modelinin (duygulanımsal, bilişsel ve davranışsal) karmaşık bir etkileşimidir. Bilişsel düzeyde kalıp yargılar (stereotypes) ile beslenirken; duygulanımsal düzeyde öfke, korku, nefret veya kayıtsızlık gibi valanslı duygusal tepkileri tetikler. Davranışsal çıktı olarak ise genellikle ayrımcılığa (discrimination) zemin hazırlar. Nörobiyolojik olarak, önyargılı tutumlar ve dış grup (out-group) üyelerinin işlenmesi, amigdala ve insüla gibi tehdit algılama ve hayatta kalma devrelerini aktive ederken, bilişsel esneklik ve önyargıyı bastırma süreçleri prefrontal korteksin (PFC) düzenleyici mekanizmalarına dayanır. Bilgi işleme sürecinde doğrulama yanlılığı (confirmation bias) ve bilişsel ket vurma zayıflığı nedeniyle dirençli bir yapı sergiler.
Etimoloji
Karıştırmayın
Kalıp yargı (stereotype) ve ayrımcılık (discrimination) ile sıklıkla karıştırılır. Kalıp yargı bilişsel bir şemayı (inanç) ifade ederken, önyargı bu şemaya eşlik eden duygulanımsal tutumdur; ayrımcılık ise bu tutumun eyleme dökülmüş dışavurumudur.
Keşfetmeye Devam Edin
Kalıp Yargı
Kalıp Yargı
Stereotype
Belirli bir sosyal grubun üyelerine yönelik, bilişsel temelli genellemeler, inançlar ve beklentiler kümesidir.
İncele
Doğrulama Yanlılığı
Doğrulama Yanlılığı
Confirmation Bias
Bireyin önceden var olan inançlarını, hipotezlerini veya beklentilerini destekleyen bilgileri seçici olarak arama, hatırlama ve bu yönüyle doğrulayan kanıtlara aşırı değer atfederken çelişkili verileri görmezden gelme eğilimidir.
İncele