Kariyer Seçimi
Career Choice
Tanım
Bireyin kişisel ilgi alanları, yetenek testleri, ebeveyn yönlendirmesi ve mesleki rehberlik gibi çeşitli psikososyal faktörler doğrultusunda bir meslek dalını belirleme süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek lisans mezunu bir bireyin, Holland'ın mesleki yönelim envanterinde 'sosyal' ve 'araştırmacı' kategorilerinde yüksek puan alması, akademik danışmanının yönlendirmesi ve geçmişte gönüllü araştırma projelerinde çalışmış olması sonucunda klinik araştırmacı veya akademik kariyer rotasını bilinçli olarak tercih etmesi.
Derin Analiz
Kariyer seçimi, kariyer psikolojisi ve gelişimsel psikoloji ekseninde, bireyin kimlik gelişimiyle doğrudan entegre olan karmaşık bir karar verme sürecidir. Super'in Yaşam Boyu Yaşam Alanı Kuramı ve Holland'ın Kişilik Tipleri Modeli gibi teorik çerçeveler, bu seçimin rastlantısal olmadığını, aksine benlik kavramının mesleki dünyaya yansıtılması olduğunu ortaya koyar. Süreç; bilişsel olgunluk, öz-yeterlilik algısı, sosyoekonomik statü, rol modelleriyle özdeşim kurma ve deneyimsel öğrenme (staj, yarı zamanlı işler) değişkenlerinin ortak bir fonksiyonu olarak şekillenir.
Etimoloji
Fransızca 'carrière' (koşu yolu, yarış pisti, meslek yolu) kelimesinden türetilmiş olup, Latince 'carrus' (tekerlekli taşıt, araba) köküne dayanmaktadır; seçim sözcüğü ise Türkçe 'seçmek' eyleminden türemiştir.
Karıştırmayın
Mesleki uyum (vocational adjustment) ile karıştırılır; kariyer seçimi mesleğe karar verme anını ve sürecini kapsarken, mesleki uyum kişinin seçtiği iş ortamındaki tatminini ve performansını inceler.