İrrasyonel Tip
İrrational Type
Tanım
Carl Jung'un analitik psikolojisinde, deneyimi entelektüel değerlendirme veya mantıksal yargı süzgecinden geçirmeksizin doğrudan algılayan sezgi ve duyum odaklı kişilik kategorisi.
Örnek Vaka / Uygulama
Sanatsal bir projede veya belirsiz bir kriz anında, rasyonel tip bir yönetici tüm verileri tabloya döküp maliyet-fayda analizi yaparken, irrasyonel tip (sezgisel alt tip) durumu anında bütünsel bir sezgiyle kavrar ya da (duyumsal alt tip) ortamdaki somut detaylara anında uyum sağlar.
Derin Analiz
Carl Jung'un analitik psikoloji kuramında bilinçli yönelim iki temel eksene ayrılır: rasyonel (akılcı) işlevler ve irrasyonel (akıldışı/algısal) işlevler. Rasyonel tip düşünce ve duygu yoluyla karar verir, değer biçer ve yargıda bulunur; irrasyonel tip ise duyu (sensation) ve sezgi (intuition) aracılığıyla dünyayı pasif ya da doğrudan biçimde kayda geçer. 'İrrasyonel' terimi burada patolojik bir akılsızlık veya mantıksal tutarsızlık anlamı taşımaz; aksine, süreçlerin akıl yürütme veya değer biçme gibi nedensel yargı süreçlerinden bağımsız, saf algısal verilere dayandığını ifade eder. Bu kategorideki bireyler dünyayı değiştirmek veya mantıksal bir kategoriye sokmaktan ziyade, verileri olduğu gibi deneyimleme eğilimindedir.
Etimoloji
Latince 'in-' (değil, karşıtlık eki) + 'rationalis' (akla uygun, mantıksal, oranla ilgili, ratio [akıl, oran]) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. Carl Gustav Jung analitik psikoloji terminolojisinde mantıksal yargıdan ziyade doğrudan algıya dayanan işlevsel kategoriyi tanımlamak için kullanmıştır.
Karıştırmayın
Rasyonel tip ile karıştırılır; rasyonel tip düşünce ve duygu gibi yargılayıcı ve değerlendirici işlevlere dayanırken, irrasyonel tip duyum ve sezgi gibi algısal ve yargı içermeyen işlevlere dayanır.