Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kolektif Bilinçdışı

Collective Unconscious

Tanım

Carl Jung'a göre tüm insanlık türünün kalıtımsal olarak paylaştığı, kişisel deneyimlerden bağımsız en derin bilinçdışı katmanı.

Örnek Vaka / Uygulama

Hiçbir kültürel bağlamı veya coğrafi bilgisi olmayan bir hastanın rüyalarında ya da psikotik epizotlarında, dünyanın öbür ucundaki antik mitolojilerle birebir örtüşen ilkel semboller (örneğin yılan motifi veya kozmik daire) görmesi, analitik psikolojide kolektif bilinçdışının ampirik bir tezahürü olarak değerlendirilir.

Derin Analiz

Analitik psikolojinin en temel yapı taşlarından biri olan kolektif bilinçdışı, bireysel yaşantılardan ziyade filogenetik mirasla, yani evrimsel süreçte atalarımızdan aktarılan imgesel ve yapısal kalıplarla şekillenir. Bireyin kendi yaşam öyküsüyle kazanamayacağı, evrensel mitler, dinler ve rüyalar aracılığıyla dışavurulan arkimedsel arketipleri (örneğin anne, kahraman, gölge) barındırır. Kişisel bilinçdışının aksine ontogenetik değil, tamamen filogenetiktir; psişenin en derin, en karanlık ve doğrudan erişimi en güç katmanını oluşturur.

Etimoloji

Latince 'colligere' (bir araya getirmek, toplamak) kökünden türetilen 'collective' ile Latince 'in-' (değil, olumsuzluk) ve 'conscius' (bilinçli, farkında olan) sözcüklerinin birleşiminden oluşan 'unconscious' terimlerinin analitik psikoloji bağlamında birleşimi.

Karıştırmayın

Kişisel bilinçdışı (individual unconscious) ile sıkça karıştırılır; kişisel bilinçdışı yalnızca bireyin kendi bastırılmış ya da unutulmuş yaşantılarını içerirken, kolektif bilinçdışı tüm insanlığın ortak kökenine ait kalıtsal verileri kapsar.