Çeyrekler Arası Aralık (IQR) | Psikoloji Sözlüğüm

Tanım

Veri setinin en küçük çeyreği ile en büyük çeyreği arasındaki farkı veren, uç değerlere karşı dirençli bir dağılım ve yayılım ölçüsüdür.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir klinik psikoloji araştırmasında, katılımcıların depresyon ölçeği puanları incelenmektedir. Veri setinde birkaç aşırı uç yüksek puan (örneğin çok şiddetli travma geçmişi olan az sayıda birey) tüm dağılımın ortalamasını yukarı çektiğinde, medyan ile birlikte Çeyrekler Arası Aralık (IQR) raporlanarak örneklemin ana kütle eğilimi çok daha doğru biçimde yansıtılır.

Derin Analiz

İstatistiksel analizlerde ve kantitatif psikoloji araştırmalarında, bir veri setinin merkezinde yer alan verilerin %50'sinin hangi aralıkta dağıldığını gösteren robust (dayanıklı) bir istatistiktir. 75. persentil (Q3) ile 25. persentil (Q1) arasındaki fark olarak hesaplanır (IQR = Q3 - Q1). Normal dağılım göstermeyen veya uç değerler (outliers) barındıran asimetrik veri setlerinde, ortalama ve standart sapma ikilisine kıyasla çok daha güvenilir bir merkezi eğilim ve yayılım bilgisi sunar.

Etimoloji

İngilizce 'Interquartile Range' ifadesinin kısaltmasıdır. 'Inter-' (arasında, karşılıklı) öneki ile Latince 'quartus' (dördüncü) kelimesinden türetilen 'quartile' (çeyrek) ve Eski İngilizce 'hring' kökünden gelen 'range' (aralık, dizi) kelimelerinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Standart Sapma (Standard Deviation) ile karıştırılır; standart sapma ortalamaya dayalıdır ve uç değerlerden doğrudan etkilenirken, IQR medyana dayalıdır ve uç değerlere karşı dirençlidir.