Yarı Olabilirlik Fonksiyonu
Quasi-likelihood Function
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik psikoloji araştırmasında, hastaların bir yıl içindeki panik atak geçirme sıklığı (sayım verisi) incelenmektedir. Standart Poisson regresyon modeli uygulandığında, verideki varyansın ortalamadan çok daha büyük olduğu (aşırı yayılım) gözlemlenir. Bu durumda araştırmacı, tam bir dağılım varsayımı yapmak zorunda kalmadan parametre tahminlerini güvenilir kılmak için yarı olabilirlik fonksiyonunu kullanır.
Derin Analiz
Yarı olabilirlik fonksiyonu, tam bir olasılık dağılımı varsayımı gerektirmeksizin, sadece ortalama ile varyans arasındaki ilişkiye dayalı olarak parametre tahmini yapılmasına olanak tanır. Genelleştirilmiş doğrusal modellerin (GLM) bir uzantısı olarak özellikle aşırı yayılım (overdispersion) gösteren epidemiyolojik ve klinik verilerin modellenmesinde kritik bir rol oynar. Tam olabilirlik fonksiyonunun aksine, veri setinin belirli bir olasılık dağılımından (örneğin Poisson veya binomial) gelme zorunluluğunu ortadan kaldırarak araştırmacılara esneklik sağlar. Ancak temel dezavantajı, fonksiyonun bilinen bir popülasyon dağılımından türetilmemiş olması nedeniyle klasik olasılık oran testlerinin doğrudan uygulanamaması ve model karşılaştırmalarında Akaike Bilgi Kriteri (AIC) gibi standart ölçütlerin hesaplanmasında modifikasyonlar gerektirmesidir.
Etimoloji
Latince 'quasi' (gibi, sanki) + İngilizce 'likelihood' (olabilirlik, ihtimal; kökeni Eski İngilizce 'gelīc' [benzer] ve 'hāhad' [durum] sözcüklerinin birleşimine dayanır).
Karıştırmayın
Maksimum Olabilirlik Tahmini (Maximum Likelihood Estimation - MLE) ile karıştırılır; MLE tam bir olasılık dağılımı bilinmesini gerektirirken, yarı olabilirlik yalnızca ortalama-varyans yapısının bilinmesini yeterli görür.
Keşfetmeye Devam Edin
Aşırı Yayılım
Aşırı Yayılım
Overdispersion
Kategorik veri analizinde, elde edilen gözlemlerin varyansının teorik olasılık modelinin öngördüğünden daha yüksek çıkması durumu.
İncele
Maksimum Olabilirlik Tahmini
Maksimum Olabilirlik Tahmini
MLE
Gözlenen verilerin gerçekleşme olasılığını (olabilirliğini) maksimum yapan parametre değerlerini bulmak için kullanılan temel bir istatistiksel tahmin yöntemidir.
İncele