Panik Atak
Anxiety Attack
Tanım
Beklenmedik bir anda ortaya çıkan, dakikalar içinde zirve yapan yoğun korku veya rahatsızlık nöbetidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Otobüs seyahati sırasında hiçbir dış tetikleyici olmaksızın göğsünde ani bir sıkışma, kalp çarpıntısı, boğulma hissi ve 'kalp krizi geçirip öleceği' yönünde ezici bir korku yaşayan 28 yaşındaki bir bireyin, acil serviste fiziksel bulgulara rastlanamaması ve bu durumun tekrarlayıcı panik ataklar olarak klinik yüzdeye yansıması.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikiyatri bağlamında anksiyete atağı, DSM-5 sınıflandırmasında doğrudan 'panik atak' olarak ele alınır. Nörobiyolojik düzeyde, amigdalanın tetiklediği hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksının aşırı ve akut aktivasyonu sonucu sempatik sinir sisteminin ani bir 'savaş ya da kaç' tepkisi vermesidir. Vagal tonusun aniden düşmesi ve noradrenerjik sistemin aşırı uyarılması, somatik belirtilerin (çarpıntı, nefes darlığı, titreme) ortaya çıkmasına neden olur. Bu durum, bireyin içinde bulunduğu fiziksel çevreyi tehdit olarak algılamasına ve bilişsel düzeyde felaketleştirme eğilimine yol açar.
Etimoloji
Latince 'panicus' (Tanrı Pan'ın yarattığı ani ve sebepsiz dehşet hissinden) + Fransızca 'attaque' (saldırı, hücum) köklerinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) ile sıklıkla karıştırılır; YAB süregelen ve kronik bir endişe haliyken, panik atak ani başlayan ve kısa sürede en yüksek şiddete ulaşan akut bir nöbettir.