İşitme Kuramları
Hearing Theories
Tanım
Ses dalgalarının fiziksel duyumundan beyindeki karmaşık algısal süreçlerine kadar uzanan mekanizmaları açıklayan bilimsel modeller bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir odyolog, işitme cihazı kalibrasyonu yaparken hastanın yüksek frekanslı sesleri ayırt edememe sorununu 'yer kuramı' (place theory) bağlamında inceler; bazal membran üzerindeki hasarlı tüy hücrelerinin tonotopik haritadaki yerleşimine göre frekans kaybını haritalandırır.
Derin Analiz
İşitme kuramları tarihi, koklea düzeyindeki hidrodinamik ve tonotopik yaklaşımlardan nöral kodlama modellerine evrilmiştir. 1960'lara kadar Helmholtz'un yer kuramı (place theory) ve Rutherford'un frekans kuramı (frequency theory) gibi iç kulak temelli mekanizmalar ağırlıktayken; günümüzde Wever'ın salvol kuramı (volley theory) ve Békésy'nin seyahat eden dalga kuramı (traveling wave theory) ile genişletilmiştir. Çağdaş bilişsel işitsel modeller; ton algısı (pitch perception), şiddet kodlama (intensity coding) ve iki kulaklı (binaural) ses lokalizasyonunu merkezi sinir sistemi etkileşimleriyle birlikte ele alır.
Etimoloji
İngilizce 'hearing' (Eski İngilizce 'hīran' [işitmek, dinlemek]) ve Yunanca 'theoria' (gözlem, tasavvur, inceleme) kelimelerinin birleşiminden oluşan bilimsel terminoloji.
Karıştırmayın
İşitsel işleme bozuklukları (auditory processing disorders) ile karıştırılabilir; işitme kuramları patolojiyi değil, işitsel uyarıcının duyusal ve algısal dönüşüm mekanizmalarını açıklayan teorik modellerdir.