Faktör Yöntemi
Factor Method
Tanım
Faktör analizinde örtük değişkenlerin (faktörlerin) çıkarılmasını veya tanımlanmasını sağlayan istatistiksel yolların genel adıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacının 50 soruluk bir kişilik envanteri geliştirdiğini ve bu maddelerin hangi temel kişilik özelliklerini (örneğin dışadönüklük, nevrotisizm) temsil ettiğini istatistiksel olarak kanıtlamak için faktör analizinde temel bileşenler yöntemini kullanması.
Derin Analiz
Çok değişkenli istatistikte faktör yöntemi, gözlenen bir dizi değişken arasındaki korelasyon yapısını inceleyerek daha az sayıda, bağımsız ve anlamlı temel boyutlar (latent constructs) elde etmeyi amaçlayan matematiksel prosedürler bütünüdür. Bu yöntemler temel bileşenler analizi (principal components analysis) ve temel eksen faktör analizi (principal-axis factor analysis) gibi alt türevlere ayrılır. Temel bileşenler toplam varyansı açıklarken, temel eksen yöntemleri hata varyansını ayrıştırarak ortak varyansa odaklanır. Psikometri, psikoloji ve sosyal bilimlerde yapı geçerliliğini test etmek ve ölçek geliştirmek için kritik bir metodolojik temel oluşturur.
Etimoloji
Latince 'facere' (yapmak, etmek) fiilinden türetilen 'factor' (etmen, yapan) kelimesi ile Yunanca 'methodos' (yol, takip edilen, düzenli araştırma) sözcüğünün birleşiminden meydana gelmiştir.
Karıştırmayın
Temel Bileşenler Analizi (PCA) ile sıklıkla eş anlamlı zannedilir; ancak PCA bir faktör çıkarma yönteminden ziyade bir veri indirgeme tekniğidir.