Dışadönüklük
Extraversion (extroversion)
Tanım
Bireyin enerjisini ve ilgisini içsel yaşantılardan ziyade dış dünyaya, sosyal ilişkilere ve nesnelara yöneltmesini karakterize eden geniş spektrumlu bir kişilik boyutu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir işe başlayan bireyin, ilk gün tüm departmanı tek tek ziyaret edip tanışması, öğle yemeğinde kalabalık bir masaya dahil olması ve hafta sonu partisi organize etmesi dışadönüklük spektrumunun yüksek ucundaki tipik davranış örüntüsüdür.
Derin Analiz
Beş Faktör Kişilik Kuramı ve Büyük Beşli modelinin temel sütunlarından biri olan dışadönüklük, iki kutuplu bir süreklilik üzerinde yer alır. Nörobiyolojik temelleri, Gray'in Davranışsal Yaklaşım Sistemi (BAS) ve dopaminerjik ödül devreleriyle sıkı sıkıya ilişkilidir; dışadönük bireylerin striatal dopamin salınımına duyarlılığı daha yüksektir, bu da onları yenilik arayışına, sosyal pekiştireçlere ve dışsal uyarıcılara karşı daha duyarlı kılar. Eysenck'in psikobiyolojik kuramında ise düşük kortikal uyarılma eşiği ile açıklanır; dışadönükler optimum uyarılma düzeyine ulaşmak için dış dünyadan sürekli uyarı ararlar.
Etimoloji
Latince 'extra' [dışarıda, haricinde] + 'vertere' [döndürmek] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı olarak 'ilgi ve enerjiyi dış dünyaya yöneltme' demektir.
Karıştırmayın
Sosyal anksiyete veya çekingenlik ile sıklıkla karıştırılır; ancak karıştırılan bu durumlar yetersizlik korkusu veya kaygı kaynaklıyken, dışadönüklük bir kaygı bozukluğu değil, doğuştan gelen ve ödül duyarlılığıyla şekillenen temel bir kişilik eğilimidir.