Davranışsal Yaklaşım Sistemi
BAS
Tanım
Ödüllere, cezasızlığa ve iştah açıcı uyarıcılara karşı duyarlılığı yöneten, bireyi hedeflere ve olumlu pekiştireçlere doğru harekete geçiren nörobiyolojik motivasyon sistemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda, uzun süredir depresif belirtiler gösteren bir danışanın anhedoni (zevk alamama) ve motor retardasyon nedeniyle haftalardır yataktan çıkamaması, BAS'ın işlevselliğindeki ciddi bir sönmeyi veya duyarsızlaşmayı gösterir. Terapist, davranışsal aktivasyon teknikleriyle hastanın küçük ödüllendirici hedeflere yönelmesini sağlayarak BAS'ı yeniden aktive etmeyi hedefler.
Derin Analiz
Gray'in pekiştireç duyarlılığı teorisinde (Reinforcement Sensitivity Theory), Davranışsal Yaklaşım Sistemi (BAS), ceza ve kaçınmadan ziyade ödül beklentisiyle aktive olan bir motivasyonel düzenleyicidir. Dopaminerjik yollarla, özellikle mezolimbik ve mezokortikal dopamin sistemleriyle güçlü bir nöroanatomik korelasyona sahiptir. BAS aktivitesi yüksek olan bireyler, olumlu uyarıcılara karşı daha yoğun bir duyarlılık sergiler ve dürtüsel davranışlar, neşe, heyecan ve ödüle ulaşma isteği bu sistemin baskın olduğu durumlarda artar. Bipolar bozukluk, madde kullanım bozuklukları ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) gibi klinik tabloların etiyolojisinde aşırı aktif veya disfonksiyonel bir BAS mekanizması sıklıkla rapor edilmektedir.
Etimoloji
İngilizce 'Behavioral' [davranışsal] + 'Approach' [yaklaşım] + 'System' [sistem] kelimelerinin baş harflerinden oluşan akronim (BAS). Jeffrey Alan Gray'in pekiştireç duyarlılığı teorisine dayanır.
Karıştırmayın
Davranışsal İnhibisyon Sistemi (BIS - Behavioral Inhibition System) ile sıklıkla karıştırılır. BIS ceza, yenilik ve belirsizlik karşısında kaçınma ve kaygıyı tetiklerken; BAS tamamen ödül arama ve yaklaşma motivasyonunu yönetir.