Denek İçi Varyans Analizi
Within-subjects Analysis Of Variance
Tanım
Bağımsız değişkenin tüm düzeylerinin aynı katılımcılara uygulandığı ve aynı bireyden birden fazla ölçümün alındığı durumlarda kullanılan varyans analizi türüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Günlük yürüyüş miktarının (0 dakika, 30 dakika, 60 dakika, 90 dakika) uyku kalitesi üzerindeki etkisini inceleyen bir araştırmacı, aynı 30 katılımcıyı art arda gelen dört hafta boyunca her bir yürüyüş süresi koşuluna sokar ve her hafta sonunda uyku kalitesi skorlarını kaydeder. Araştırmacı, her katılımcının kendi kontrol grubu olarak işlev gördüğü bu tekrarlanan ölçümlerden elde edilen verileri denek içi varyans analizi ile değerlendirerek bireysel uyku kalitesi taban çizgisi dalgalanmalarını tedavi etkisinden ayırır.
Derin Analiz
Denek içi varyans analizi (genellikle tekrarlu ölçümler ANOVA'sı olarak bilinir), deneysel tasarımlarda bireyler arası (between-subjects) varyansın hata teriminden izole edilmesini sağlar. Aynı katılımcı tüm deneme koşullarında yer aldığından, bireysel farklılıklar (yaş, cinsiyet, zeka, genetik altyapı gibi konfunding faktörler) her koşulda sabit kalır. Bu durum, hata varyansını önemli ölçüde düşürerek istatistiksel gücü (statistical power) artırır ve daha küçük etki büyüklüklerini bile tespit etmeyi mümkün kılar. Ancak bu yöntemin geçerliliği, dengelemeye (counterbalancing) rağmen ortaya çıkabilecek yorgunluk, öğrenme veya taşıma etkileri (carryover effects) gibi tehditlerin sıkı bir şekilde kontrol edilmesine bağlıdır. Ayrıca küresellik (sphericity) varsayımı, bu analiz türünde kritik bir öneme sahiptir; bu varsayımın ihlali durumunda Mauchly testi ile kontrol edilerek serbestlik derecesi düzeltmeleri (Greenhouse-Geisser veya Huynh-Feldt) uygulanmalıdır.
Etimoloji
İngilizce 'within' (içinde) + 'subjects' (denekler) sözcükleri ile Latince 'variare' (değiştirmek) fiilinden türetilen 'analysis of variance' (varyans analizi) terimlerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Bireyler arası varyans analizi (between-subjects ANOVA) ile sıkça karıştırılır; aralarındaki temel fark, bireyler arası tasarımda her katılımcının yalnızca tek bir deneysel koşulda yer alması, denek içi tasarımda ise tüm koşulları deneyimlemesidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Hidrolik Model
Hidrolik Model
Hydraulic Model
Fizyolojik veya psikolojik süreçlerin, basınç altındaki kapalı bir sistemde hareket eden sıvı akışına benzetilerek açıklandığı analojik kuramsal model.
İncele
Ruh İmajı
Ruh İmajı
Soul İmage
Carl Jung'un analitik psikolojisinde, psişenin derinlerinde yer alan ve erkek arketipi (animus) ile dişi arketipini (anima) barındıran bilinçdışı bileşendir.
İncele
Karışık Model Varyans Analizi
Karışık Model Varyans Analizi
Mixed-model Analysis Of Variance
Bağımsız değişkenlerden birinin sabit, diğerinin ise rastgele seçilmiş düzeylere sahip olduğu iki yönlü varyans analizi türüdür.
İncele
Tip III Hata
Tip III Hata
Type III Error
Yanlış sorulan bir soruya istatistiksel olarak doğru bir yanıt verme veya hipotez testinde sıfır hipotezini doğru reddedip yön hakkında yanlış çıkarımda bulunma hatası.
İncele