Zayıflama
Attenuation
Tanım
Bir uyaranın yoğunluğunun, değerinin veya kalitesinin azalması ya da zayıflaması durumu; psikometri ve istatistikte ise zayıf ölçüm veya kısıtlı aralık nedeniyle etki büyüklüğünün olduğundan küçük hesaplanması hatası.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek lisans tezinde zeka ile iş performansı arasındaki ilişkiyi inceleyen bir araştırmacı, örneklemini yalnızca 'şirketteki en başarılı üst düzey yöneticiler' arasından seçerse, aralıktaki kısıtlanma (range restriction) nedeniyle zeka testinin ayırt ediciliği düşer. Gerçekte .60 olması beklenen korelasyon katsayısı, bu örneklem daralması ve testin standart sapmasının düşmesi yüzünden veri setinde .20 olarak görünür; bu durum zayıflama etkisinin tipik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Metodolojik ve psikometrik açıdan zayıflama, değişkenler arasındaki gerçek korelasyon katsayısının, ölçüm araçlarındaki güvenirlik eksikliği (hatalı varyans) sebebiyle matematiksel olarak baskılanması ve düşük görünmesi olgusudur. Klasik Test Teorisi çerçevesinde, iki değişkenin ölçüm hatası barındırması, aralarındaki gözlenen korelasyonu kaçınılmaz olarak aşağı çeker. Bu durum, veri setindeki varyansın homojenliğini yitirmesi veya örneklem aralığının daraltılması (restriction of range) ile daha da belirginleşir. İstatistiksel çıkarsamada tip II hata riskini artıran bu artefakt, 'zayıflama düzeltmesi' (correction for attenuation) formülleriyle arındırılmadığı takdirde, kuramsal ilişkilerin olduğundan zayıf veya önemsiz sanılmasına yol açarak ampirik bulguları manipüle edebilir.
Etimoloji
Latince 'ad-' (yönelme/yaklaşma) ve 'tenuis' (ince, zayıf, seyreltik) kelimelerinin birleşiminden türetilen 'attenuare' (inceltmek, zayıflatmak) fiiline dayanır.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Güvenirlik
Güvenirlik
Reliability
Bir ölçme aracının, ölçülmek istenen özelliği rasgele hatalardan arınmış bir şekilde, tekrarlanan uygulamalarda ne derece tutarlı ve kararlı sonuçlar verdiğini gösteren psikometrik özellik.
İncele