Artefakt
Artifact
Tanım
Doğal bir sürecin veya gerçeğin yansıması olmayıp, kusurlu araştırma tasarımı, analitik hatalar veya metodolojik müdahaleler sonucunda yapay olarak ortaya çıkan deneysel bulgu.
Örnek Vaka / Uygulama
EEG (elektroensefalografi) kaydı alan bir araştırmacı, katılımcı her göz kırptığında elde edilen dalga formlarında ani sıçramalar görür. Bu ani voltaj değişimleri beynin bilişsel bir tepkisi değil, kornea-retina dipolünün hareketinden kaynaklanan bir elektromanyetik artefaktır.
Derin Analiz
Metodoloji ve istatistikte, ölçülmek istenen gerçek değişken ile ölçüm aracının veya sürecinin kendi dinamiklerinden kaynaklanan varyansın karışması durumudur. Nörogörüntülemede (fMRI, EEG) hasta hareketleri veya elektriksel gürültüler, psikometride ise katılımcının sosyal istenirlik yanlılığı ya da araştırmacının beklentileri (beklenti etkisi) temel artefakt kaynaklarıdır. Veri setindeki bu yapay sinyaller ayıklanmadığında, tip I hata oranını artırarak istatistiksel çıkarımların geçerliliğini doğrudan tehdit eder.
Etimoloji
Latince 'ars' (sanat, beceri) ve 'factum' (yapılmış şey) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; yapay olarak üretilmiş veya ortaya çıkmış olgu anlamına gelir.
Karıştırmayın
Karıştırıcı değişken (confound) ile karıştırılır; confound gerçekten var olan ancak kontrol edilmeyen üçüncü bir değişkenken, artefakt tamamen ölçüm veya tasarım hatasından doğan hayali bir bulgudur.
Keşfetmeye Devam Edin
Karıştırıcı Değişken
Karıştırıcı Değişken
Nuisance Variable
Bağımsız değişkenin koşulları arasında sistematik olarak farklılık göstermeyen ancak deneysel hatayı ve varyansı artıran dışsal değişken türüdür.
İncele
Talep Özellikleri
Talep Özellikleri
Demand Characteristics
Bir deney veya araştırma sürecinde, katılımcıların araştırmacının beklentilerini veya çalışmanın amacını tahmin ederek kendi davranışlarını buna göre istem dışı değiştirmesine yol açan ipuçları.
İncele
Tip I Hata
Tip I Hata
Type I Error
Sıfır hipotezi gerçekte doğru iken, onu hatalı bir şekilde reddederek var olmayan bir etkiyi veya ilişkiyi var gibi kabul etme istatistiksel yanılgısı.
İncele