Mel
Mel
Tanım
İnsan kulağının öznel tonseviyesi algısını doğrusal olarak ölçmek için geliştirilmiş psikofiziksel birim.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir işitsel algı deneyinde katılımcılara 1000 Hz'lik bir referans ton dinletilir ve bu sesin yüksekliği 1000 mel olarak sabitlenir. Ardından katılımcıdan, bu tonun tam olarak iki katı yükseklikte algıladığı bir başka frekansı ayarlaması istenir. Katılımcı 2000 mel değerine ulaşmak için fiziksel frekansı 1000 Hz'in oldukça üzerine, örneğin 2400 Hz civarına çıkarmak zorunda kalır; bu durum fiziksel Hz ile öznel mel ölçeği arasındaki non-lineer (doğrusal olmayan) farkı somutlaştırır.
Derin Analiz
Psikoakustik alanında frekans ile algılanan yükseklik (pitch) arasındaki doğrusal olmayan ilişkiyi modellemek amacıyla Stevens, Volkmann ve Newman (1937) tarafından tasarlanmıştır. Fiziksel ses frekansları (Hz) logaritmik bir biçimde algılandığından, 1000 Hz ve 40 dB SPL seviyesindeki bir ton referans alınarak 1000 mel olarak tanımlanmıştır. Orkestra enstrümanlarının aralığında, mel ölçeği müzikal oktav yapısıyla paralellik gösterir; ancak yüksek frekanslarda fiziksel artış ile algılanan artış arasındaki oran açılır. Konuşma tanıma sistemlerinde ve işitsel sinirbilimde spektral özelliklerin insan işitme sistemine uygun şekilde modellenmesi için temel bir dönüşüm matrisi sunar.
Etimoloji
Latince 'mel' (bal) sözcüğünden türetilmiştir; ses algısının tatlılığına veya yumuşaklığına atıfta bulunan 'melody' (melodi) kelimesiyle aynı kök bilgisine dayanır.
Karıştırmayın
Hertz (Hz) ile sıklıkla karıştırılır. Hertz sesin fiziksel salınım frekansını ölçerken, mel bu fiziksel dalganın insan beyni tarafından nasıl öznel bir yükseklik olarak deneyimlendiğini ölçer. Fon (phon) ve son (sone) birimleriyle de karıştırılabilir; fon ses yüksekliğini (loudness), mel ise tonseviyesini (pitch) niteler.