MANOVA
MANOVA
Tanım
Birden fazla sürekli bağımlı değişkenin ortalamaları arasındaki farkların, bir veya daha fazla kategorik bağımsız değişkene göre aynı anda incelenmesini sağlayan parametrik bir istatistiksel testtir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir nöropsikolog, üç farklı uyku yoksunluğu protokolünün (hiç yoksunluk, 24 saat, 48 saat) hem dikkat süresi hem de sözel bellek skoru üzerindeki ortak etkisini incelemek istemektedir. Katılımcılara uygulanan bu iki sürekli bağımlı değişken birbiriyle yüksek düzeyde ilişkili olduğundan, ayrı ayrı iki ANOVA yapmak yerine MANOVA uygulanarak veri setindeki çok değişkenli yapı korunur.
Derin Analiz
MANOVA, ANOVA'nın çok değişkenli uzantısıdır ve temel amacı, bağımlı değişkenler arasındaki korelasyon yapısını koruyarak Tip I hata oranını (yanlış pozitif) kontrol altında tutmaktır. Tekli ANOVA testlerinin aksine, bağımlı değişkenlerin doğrusal kombinasyonlarını türeterek (Wilks' Lambda, Pillai's Trace gibi test istatistikleri aracılığıyla) küresel bir etki değerlendirmesi yapar. Kovaryans matrislerinin homojenliği, çok değişkenli normallik ve doğrusallık gibi katı varsayımlara dayanır. Özellikle bilişsel bataryalar, nöropsikolojik test profilleri veya çok boyutlu klinik ölçümlerin analizinde, değişkenler arası ortak varyansı modelleyerek tekli testlerin kaçırabileceği örüntüleri yakalar.
Etimoloji
İngilizce 'Multivariate Analysis of Variance' (Çok Değişkenli Varyans Analizi) ifadesinin akronimi olup, Latince 'multus' (çoklu) ve 'variare' (değişmek) köklerine dayanır.
Karıştırmayın
ANOVA (Tek bağımlı değişkenin incelenmesinde kullanılır; MANOVA ise birden fazla bağımlı değişkeni aynı anda işler) ve ANCOVA (Bağımlı değişken üzerindeki dışsal bir etkeni [kovaryat] kontrol eder, çok değişkenli yapı zorunlu değildir).