Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kovaryans

Covariance

Tanım

İki farklı rastgele değişkenin ortak değişim eğilimini ve yönünü, birim ölçeğine bağlı olarak nicelendiren ölçek bağımlı istatistiksel ölçüttür.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik psikoloji araştırmalarında, bir antidepresanın mg cinsinden dozu ile hastanın Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği'nden aldığı puanlar arasındaki ortak değişimi incelemek için kovaryans hesaplanabilir. Doz artarken depresyon puanlarının sistematik olarak düşmesi negatif bir kovaryans değeri üretir.

Derin Analiz

Kovaryans, iki değişkenin kendi ortalamalarından olan sapmalarının çarpımlarının beklenen değerini (veya örneklem ortalamasını) ifade eder. Değerlerin pozitif çıkması, değişkenlerin aynı yönlü hareket ettiğini (biri artarken diğerinin de arttığını); negatif çıkması ise zıt yönlü bir ilişkiyi (biri artarken diğerinin azaldığını) gösterir. Ancak kovaryansın en büyük kısıtlılığı, kullanılan değişkenlerin ölçüm birimlerinden doğrudan etkilenmesidir; bu durum, farklı ölçeklere sahip değişkenler arasında karşılaştırma yapmayı imkansız kılar. Bu metodolojik dezavantaj, kovaryansın standartlaştırılmış versiyonu olan Korelasyon Katsayısı (örn. Pearson r) ile aşılır.

Etimoloji

Latince 'co-' (birlikte, beraber) + 'variantia' (değişkenlik, farklılaşma) köklerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Korelasyon katsayısı ile sıkça karıştırılır; kovaryans değişkenlerin birimlerine bağlı ham bir ortak değişim miktarı verirken, korelasyon bu değeri standartlaştırarak -1 ile +1 arasında bir sınıra oturtur.