Emik-etik Ayrımı
Emic–etic Distinction
Tanım
Kültürel ve dilsel olayları içeriden (öznel ve sisteme özgü) ya da dışarıdan (nesnel ve evrensel) inceleme yaklaşımındaki temel epistemolojik ayrım.
Örnek Vaka / Uygulama
Depresyonun incelenmesinde; Batı menşeli standart ölçeklerle (örn. Beck Depresyon Envanteri) bireyin semptomlarını evrensel bir normla ölçmek 'etic' bir yaklaşımdır. Buna karşın, belirli bir Latin Amerika kültüründeki 'ataque de nervios' sendromunu sadece o kültürün kendi dinamikleri, sosyal tetikleyicileri ve anlam dünyası içinde incelemek 'emic' bir yaklaşımdır.
Derin Analiz
Kültürlerarası psikoloji ve antropolojide metodolojik temelleri oluşturan bu ayrım, insan davranışının ve bilişinin evrenselliği ile kültürel özgüllüğü arasındaki gerilimi inceler. Emic yaklaşım, belirli bir kültürel grubun kendi iç mantığını, anlam yapılarını ve kategorizasyon biçimlerini önceler; araştırmacı o sistemin yerlisi gibi davranarak içeriden bir perspektif geliştirir. Etic yaklaşım ise kültür bağımsız, evrensel kategoriler ve standart ölçüm araçları kullanarak dışarıdan bir gözlemci gözüyle analiz yapar. Klinik psikolojide bir psikopatolojinin evrensel bir nörobiyolojik temele mi (etic) yoksa kültürel olarak yapılandırılmış bir yaşantıya mı (emic) dayandığını ayırt etmek için kritik öneme sahiptir.
Etimoloji
Linguist Kenneth Pike tarafından 'phonemic' (sesbilimsel) ve 'phonetic' (sesötesi/fonetik) terimlerinin son eklerinden türetilmiştir. 'Emic' içeriden bakışı, 'etic' ise dışarıdan evrensel bakışı ifade eder.
Karıştırmayın
Nitel ve nicel araştırma yöntemleri. Her ne kadar emic nitel, etik ise nicel yaklaşımlarla örtüşmeye eğilimli olsa da, emic/etic ayrımı veri toplama tekniğinden ziyade analitik duruş ve yönelimle ilgilidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Kültürlerarası Psikoloji
Cross-cultural Psychology
İnsan davranışı ve zihinsel süreçlerindeki evrensel kalıplar ile kültürel olarak şekillenen farklılıkları, uluslararası ve antropolojik verileri harmanlayarak inceleyen psikoloji alt dalıdır.
Etnografi
Ethnography
Kültürlerin veya toplulukların, doğrudan gözlem ve katılımcı araştırma yöntemleriyle sistematik olarak incelenip betimlenmesidir.
Kültürel Görelilik
Cultural Relativism
Tutum, davranış ve değerlerin evrensel ölçütlerle değil, ancak ait oldukları kültürel bağlam ışığında değerlendirilmesi gerektiğini savunan metodolojik yaklaşım.