Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Doğal Hukuk Teorisi

Natural Law Theory

Tanım

Etik ve siyaset felsefesinde, insan yapımı yasalardan bağımsız olarak, gerçekliğin doğasında var olan evrensel ve rasyonel olarak keşfedilebilir ahlaki ilkelerin bulunduğunu savunan teoridir.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik psikoloji alanında etik bir ikilemle karşılaşan bir terapistin, yasal zorunlulukların ötesine geçerek hastanın evrensel insan hakları ve onuru temelinde mutlak bir ahlaki yükümlülük hissetmesi doğal hukuk teorisinin pratik bir yansımasıdır.

Derin Analiz

Doğal hukuk teorisi; ahlaki doğruların kültürel veya zamansal görecelilikten bağımsız, nesnel bir temele dayandığını iddia eder. Antik Yunan Stoacılığı ile temelleri atılan bu yaklaşım, evrenin rasyonel bir düzene sahip olduğu ve insan aklının bu kozmik yasayı kavrayabilecek kapasitede olduğu varsayımına dayanır. Orta Çağ skolastik düşüncesinde ilahi irade ile akıl sentezlenerek geliştirilmiş, modern dönemde ise insan hakları evrenselliği tartışmalarının felsefi altyapısını oluşturmuştur. Klinik psikoloji, etik karar verme süreçleri ve ahlaki gelişim (örneğin Kohlberg'in post-geleneksel evresi) bağlamında bireylerin içsel adalet ve evrensel hakkaniyet algılarını anlamada analitik bir çerçeve sunar.

Etimoloji

Latince 'natura' (doğa, yaradılış) sözcüğünden türetilen 'naturalis' ile kuralları belirleyen norm anlamındaki 'lex/legis' (yasa) kelimelerinin birleşiminden evrilmiştir.

Karıştırmayın

Hukuki pozitivizm ile karıştırılır; hukuki pozitivizm yasaların meşruiyetini toplumsal uzlaşıdan ve otoritenin koyduğu kurallardan alırken, doğal hukuk teorisi yasanın geçerliliğini ahlaki doğruluk ve evrensel akıl ölçütlerine bağlar.