İkilem
Dilemma
Tanım
Bireyi eşit derecede cazip veya itici iki alternatiften birini seçmeye zorlayan, karar verme süreçlerini sekteye uğratan bilişsel ve durumsal bir çıkmazdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir psikoloğun, ağır derecede depresif bir hastanın gizlilik ilkesini ihlal ederek hayatını tehlikeye atacak bir durumu ailesiyle paylaşması ile terapötik ittifaka sadık kalması arasında kalması mesleki bir ikilemdir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve karar teorisinde ikilem, bireyin rasyonel karar mekanizmalarını zorlayan en kritik eşiklerden biridir. Prefrontal korteks ve anterior singulat korteks (ACC) üzerinde yoğun bir nöral çatışma yaratır; zira ödül-ceza dengesi her iki seçenek için de eşit ağırlıktadır. Ekonomik ve davranışsal deneylerde (örneğin Mahkum İkilemi), bireylerin rasyonel çıkar optimizasyonu ile sosyal iş birliği dürtüleri arasındaki çatışmayı gözlemlemek için temel bir araştırma paradigması olarak kullanılır. Karar felcine (decision paralysis) yol açarak bilişsel yükü artırır.
Etimoloji
Antik Yunanca dílēmma sözcüğünden türetilmiştir; 'dis-' (iki, çift) ve 'lēmma' (önerme, varsayım, yakalanan şey) köklerinin birleşiminden oluşur. Kelime, kelime anlamı olarak 'çift önerme' veya 'iki çıkmazlı önerme' demektir.
Karıştırmayın
Çatışma (Conflict) daha geniş bir duygusal veya güdüsel zıtlığı ifade ederken, ikilem özel olarak iki belirli seçenek arasında kalma zorunluluğudur. Ambigüitenden (Belirsizlik) farklı olarak, ikilemde seçenekler ve sonuçları genellikle bilinmektedir, sorun seçimin kendisidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Karar Verme
Decision Making
İki veya daha fazla alternatif arasından en uygun olanını seçmeyi içeren temel bilişsel süreç.
Bilişsel Çelişki
Cognitive Dissonance
Bilişsel sistemdeki iki veya daha fazla inanç, tutum veya davranış arasında tutarsızlık olduğunda ortaya çıkan ve bireyde güçlü bir motivasyonel gerilim yaratan hoş olmayan psikolojik durum.