Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Ahlaki Realizm

Moral Realism

Tanım

Jean Piaget'nin gelişim kuramında, küçük çocukların iyi davranışı otoriteye itaatle ve eylemin ahlakiliğini niyetten bağımsız olarak yalnızca sonuçların büyüklüğüyle eşitledikleri erken dönem bilişsel-ahlaki yönelimi.

Örnek Vaka / Uygulama

Yedi yaşındaki bir çocuğa şu iki senaryo sunulur: Bir çocuk annesine yardım etmek isterken masadan yanlışlıkla 15 bardak kırar; başka bir çocuk ise kurallara karşı gelerek gizlice reçel almak isterken tek bir bardak kırar. Ahlaki realizmin etkisi altındaki çocuk, niyetleri tamamen göz ardı ederek 15 bardak kıran çocuğun 'daha kötü' bir suç işlediğini ve daha ağır bir cezayı hak ettiğini söyler, çünkü zarar niceliksel olarak çok daha büyüktür.

Derin Analiz

Jean Piaget'nin gelişimsel epistemoloji ve ahlaki gelişim teorisinde temel bir aşamayı temsil eden ahlaki realizm (heteronom ahlak dönemi olarak da bilinir), çocuğun bilişsel olarak henüz merkezden uzaklaşamamış (egosantrik) yapısıyla doğrudan ilişkilidir. Yaklaşık sekiz yaşına kadar çocuk, ahlaki kuralları değişmez, dışsal ve mutlak otoriteler (ebeveynler, öğretmenler) tarafından konulmuş fiziksel yasalar gibi algılar. Bu evrede çocuk, eylemin arkasındaki psikolojik niyeti, motivasyonu veya hafifletici sebepleri (extenuating circumstances) kavrama kapasitesinden henüz yoksun olduğundan, ahlaki değer biçmeyi tamamen niceliksel sonuçlara (örneğin kırılan fincan sayısına) dayandırır. Bilişsel olgunlaşma ve sosyal etkileşimlerin artışıyla birlikte bu mutlakçı yapı yerini, niyetin ve karşılıklı anlaşmaların merkeze alındığı ahlaki göreliliğe veya özerk ahlaka bırakır.

Etimoloji

Latince 'moralis' (töreye/ahlaka ilişkin, mos/mores kökünden) ve 'realis' (gerçek, nesnel varlığı olan, res [şey] kelimesinden) terimlerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Ahlaki görelilik (moral relativism) ile sıkça karıştırılır; ahlaki görelilik ahlaki standartların kültüre veya bireye göre değiştiğini savunurken, gelişimsel bağlamdaki ahlaki realizm Piaget'in kuramında çocukların niyet yerine sonuçlara odaklandığı bilişsel bir mutlakçılık evresini ifade eder.