Hiyerarşik Regresyon
Hierarchical Regression
Tanım
Bağımlı bir değişkeni yordayan değişkenlerin (prediktörlerin), teorik öncelik sırasına göre analize ardışık adımlar halinde dahil edildiği çok değişkenli istatistiksel prosedür.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikoloji alanında çalışan bir araştırmacı, hastaların depresyon skorlarını yordamak istemektedir. Birinci adımda hastaların yaş ve cinsiyeti (kontrol değişkenleri) modele sokulur. İkinci adımda ise çocukluk çağı travma skorları eklenerek, bu travmaların demografik etkenler kontrol edildikten sonra depresyon varyansına yaptığı net katkı istatistiksel olarak test edilir.
Derin Analiz
Hiyerarşik regresyon, araştırmacının önceden belirlenmiş bir teorik veya mantıksal sıra dahilinde, istatistiksel modelleri kademeli olarak inşa etmesine olanak tanır. İlk adımda kontrol değişkenleri veya temel demografik etkenler modele eklenirken, sonraki adımlarda ana hipotezi test eden değişkenler modele dahil edilir. Bu yaklaşım, yeni eklenen her değişken setinin (model bloklarının), bağımlı değişkendeki varyansın ne kadar ek bir kısmını açıkladığını ($R^2$ değişimi) net bir şekilde test etmeyi sağlar. Özellikle karıştırıcı değişkenlerin etkisini arındırmak ve model karşılaştırması yapmak için ekonometri, psikometri ve klinik araştırmalarda kritik bir metodolojik araçtır.
Etimoloji
Fransızca 'hiérarchie' (kutsal liderlik düzeni, kademelenme) ve Latince 'regressio' (geriye dönüş, adım adım ilerleme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Eşzamanlı regresyon (simultaneous regression) ile sıklıkla karıştırılır; eşzamanlı regresyonda tüm yordayıcılar modele aynı anda yüklenirken, hiyerarşik regresyonda teorik bir sıra ve bloklama mantığı esastır.