Üst-ihtiyaç
Metaneed
Tanım
Abraham Maslow'un hümanistik psikoloji kuramında, alt düzey fizyolojik ve psikolojik gereksinimler büyük ölçüde karşılandıktan sonra ortaya çıkan ve bireyin potansiyelini gerçekleştirmesini hedefleyen en üst düzey güdüler bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır kurumsal bir şirkette finansal güvenliğini (güvenlik ihtiyacı) sağlamış ve sosyal aidiyetini (sevgi/ait olma ihtiyacı) tamamlamış bir bireyin, birdenbire bu konfor alanını terk ederek tamamen estetik ve yaratıcı tatmin sağlayan bir heykel atölyesi açması ve hayatını sanatsal hakikati aramaya adaması üst-ihtiyaçların güdümleyici etkisine somut bir örnektir.
Derin Analiz
Hümanistik psikoloji ve motivasyon kuramları bağlamında üst-ihtiyaçlar (metaneeds), eksiklik güdülenmesinden (deficiency motivation) varoluşsal güdülenmeye (being motivation) geçişin temel motorudur. Bilgi, estetik düzen, adalet, hakikat ve yaratıcılık gibi kavramları kapsar. Klasik homeostatik denge arayışının aksine, bu gereksinimler karşılandıkça azalmaz; aksine bireyin kendini gerçekleştirmesi (self-actualization) sürecinde daha da derinleşir. Bu gereksinimlerin kronik olarak doyurulamaması, Maslow tarafından 'metapatoloji' (üst-hapşırma/anlamsızlık hastalığı) olarak kavramsallaştırılmış; bireyde varoluşsal boşluk, apati, yabancılaşma ve sinizm gibi klinik tabloların zeminini hazırlamıştır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Eksiklik ihtiyaçları (D-needs; açlık, barınma, güvenlik gibi homeostaz odaklı temel gereksinimler) ile sıklıkla karıştırılır; temel fark, üst-ihtiyaçların hayatta kalmak için değil, psikolojik büyüme ve varoluşsal anlam için gerekli olmasıdır.