Yabancılaşma
Alienation
Tanım
Bireyin çevresindeki sosyal gruptan, kendi toplumsal rolünden veya öz benliğinden duygusal ve bilişsel olarak kopması, derin bir tatminsizlik ve güvensizlik durumu yaşaması.
Örnek Vaka / Uygulama
34 yaşındaki bir yazılımcı, uzun süredir yoğun iş temposu ve sosyal izolasyon yaşamasının ardından, eşiyle ve ailesiyle olan bağlarının tamamen koptuğunu hisseder. Kendisini aynada izlerken kendi bedenine yabancılaştığını (depersonalizasyon), yaşadığı dünyanın ise plastik ve sahte göründüğünü (derealizasyon) belirtir. Ne mesleki başarısı ne de sosyal çevresi ona anlam ifade etmektedir; varoluşsal bir boşluk ve çevresine karşı derin bir güvensizlik içindedir.
Derin Analiz
Yabancılaşma, hem sosyolojik hem de klinik psikoloji perspektifinden ele alınan çok boyutlu bir fenomendir. Bireyin kendi işlevsellik biçimlerinden, değer sistemlerinden ve temel ihtiyaçlarından uzaklaşmasını ifade eder. Klinik düzlemde; derealizasyon (gerçeklikten kopma) ve depersonalizasyon (kişiselleşmeme) gibi disosiyatif süreçlerle, şizofreninin erken evrelerindeki prodromal belirtilerle veya ağır depresif bozukluklardaki anhedoni ve benlik yitimleriyle örtüşebilir. Nörobiyolojik olarak, sosyal dışlanma ve yalnızlık algısı, insula ve anterior singulat korteks (ACC) devrelerindeki aksamalarla ve varsayılan durum ağı (default mode network) içindeki hiper-refleksif döngülerle ilişkilendirilmektedir.
Etimoloji
Latince 'alienare' (başka birine devretmek, uzaklaştırmak, yabancı kılmak) fiilinden türetilmiş olup, kökünü 'alius' (diğer, öteki) kelimesinden alır.
Karıştırmayın
Yalnızlık (loneliness) genellikle sosyal bağların niceliksel eksikliğiyle ilgilidir; yabancılaşma ise niteliksel bir kopuş, anlam yitimi ve varoluşsal bir yabancı olma halidir. Sosyal anksiyete ile karıştırılmamalıdır; sosyal anksiyete korku ve kaygı odaklıyken, yabancılaşma anlamsızlık ve kopukluk odaklıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Depersonalizasyon
Depersonalization
Bireyin kendi benliğinden, zihninden veya bedeninden yabancılaşması, kendini dışarıdan izleyen bir gözlemci gibi hissetmesi durumu.
Anomi
Anomia
Toplumsal kargaşa, kural erozyonu veya değerler sisteminin çökmesi sonucunda bireylerin deneyimlediği derin yabancılaşma, umutsuzluk ve rehbersizlik durumu.