Hayal Kırıklığı
Frustration
Tanım
Bireyin güdüsel bir hedefe ulaşmasının engellenmesi veya beklentilerinin boşa çıkarılması sonucu ortaya çıkan hem durum hem de buna eşlik eden duygusal tepki.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır üzerinde çalıştığı akademik makalesi son anda hiçbir haklı gerekçe gösterilmeden reddedilen bir araştırmacının yaşadığı yoğun öfke, çaresizlik ve motivasyon kaybı hali, dışsal kaynaklı hayal kırıklığına klinik düzeyde tipik bir örnektir.
Derin Analiz
Hayal kırıklığı, motivasyonel süreçler ile çevresel ya da içsel engellerin çatıştığı noktada beliren karmaşık bir psikolojik yanıttır. Klasik psikanalitik kuramda psişik enerjinin bloke olması ve bu enerjinin nevrotik semptomlara ya da fantezilere kanalize olmasıyla açıklanırken, modern davranışçı ve bilişsel ekollerde beklenti ihlali (expectation violation) çerçevesinde incelenir. Dollard ve Miller'ın Frustrasyon-Saldırganlık Hipotezi'ne göre, amaca ulaşmanın engellenmesi doğrudan agresif dürtüleri tetikler. İçsel engeller motivasyonel çatışmalar veya vicdani inhibisyonlardan kaynaklanırken, dışsal engeller sosyal kuralları, fiziksel kısıtlamaları veya diğer bireylerin müdahalelerini kapsar.
Etimoloji
Latince 'frustra' (boşuna, beyhude) zarfından türetilen 'frustratio' kelimesine dayanır; bir amaca ulaşma çabasının boşa çıkması veya engellenmesi durumunu ifade eder.
Karıştırmayın
Depresyon (kronik bir duygu durum bozukluğudur, hayal kırıklığı ise spesifik bir engellenme anına verilen durumsal bir tepkidir) ve Kaygı (gelecekteki belirsizliklere odaklanır, hayal kırıklığı ise yaşanan anlık bir engelleme durumudur).