Çaresizlik

Helplessness

Tanım

Ortaya çıkan olumsuz bir durumu iyileştirmek için bireyin elinden hiçbir şey gelmeyeceği algısıyla ilişkili kapasite eksikliği, savunmasızlık ve güçsüzlük durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir bağlamda, uzun süre şiddet içeren bir ev ortamında ya da kronik mobbing uygulanan bir iş yerinde kalmış ve gösterdiği tüm bireysel çabaların sonuçsuz kaldığını deneyimlemiş bir danışanın, fırsatlar sunulsa dahi artık denemeyi bırakması ve tam bir pasiflik hali sergilemesi.

Derin Analiz

Klinik psikoloji ve davranış bilimleri literatüründe çaresizlik, bireyin dış veya içsel stresörler karşısında kontrol algısını tamamen yitirmesini ifade eden merkezi bir yapıdır. Bilişsel ve duygusal düzlemde, kişinin eylemleri ile sonuçları arasındaki nedensel bağı kuramaması veya bu bağın koptuğuna inanmasıyla karakterizedir. Martin Seligman ve Steven Maier'in öncülük ettiği çalışmalar, bu durumun sadece pasifliğe yol açmadığını, aynı zamanda depresif bozukluklar, anksiyete, kaçıngan davranış kalıpları ve demoralizasyonun temel motor mekanizmalarından biri olduğunu göstermiştir. Nörobiyolojik düzeyde, kontrol edilemeyen stres faktörlerine maruz kalma, prefrontal korteksin yürütücü işlevlerini baskılarken, limbik sistemdeki amigdala ve ilişkisel devrelerin kronik alarm durumunu tetikler. Bu durum organizmanın adaptif başa çıkma stratejilerini (coping) felç eder.

Etimoloji

Eski İngilizce 'hielp' (yardım, destek) kökünden türetilen '-less' (yoksunluk ekleyici) ve '-ness' (durum/hal bildiren son ek) kelimelerinin birleşimiyle, yardım alma veya sağlama kapasitesinin kalmayışını ifade eden bir türemedir.

Karıştırmayın

Öğrenilmiş çaresizlik ile sıklıkla karıştırılır; öğrenilmiş çaresizlik geçmiş deneyimler yoluyla kazanılmış spesifik bir genellemedir, genel çaresizlik ise daha geniş bir savunmasızlık ve kapasite kaybı durumunu kapsar. Depresyondan ayırt edici noktası, depresyonun küvevetsel bir duygu durum bozukluğu olması, çaresizliğin ise kognitif bir kontrol inancı eksikliği odaklı olmasıdır.

Keşfetmeye Devam Edin

Öğrenilmiş Çaresizlik

Learned Helplessness

Bireyin kontrol edemediği olumsuz uyarıcılara tekrar tekrar maruz kalması sonucunda, gelecekteki olası kaçınma veya kurtulma fırsatlarını değerlendirme motivasyonunu tamamen kaybetmesi durumu.

İncele

Başa Çıkma Potansiyeli

Coping Potential

Bireyin, çevresel talepleri veya kişisel yükümlülükleri başarıyla yönetebilme ihtimaline yönelik Bilişsel değerlendirmesi.

İncele

Kontrol Odağı

Locus Of Control

Bireylerin yaşamlarında gerçekleşen olayların sonuçlarını kendi çaba ve niteliklerine mi yoksa dışsal güçlere mi bağladıklarını belirleyen temel motivasyonel yönelim yapılaşmasıdır.

İncele