Güçsüzlük
Powerlessness
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Uzun süredir kronik bir ağrı bozukluğuyla yaşayan 45 yaşındaki bir hastanın, tıbbi tedavilere rağmen semptomlarını kontrol altına alamaması ve günlük aktivitelerini sürdürememesi üzerine 'Ne yaparsam yapayım bu acıyı durduramayacağım' inancıyla tedavi süreçlerine aktif katılımı bırakması.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve davranış bilimlerinde güçsüzlük, Julian Rotter'ın Denetim Odağı (Locus of Control) kuramı ve Martin Seligman'ın Öğrenilmiş Çaresizlik (Learned Helplessness) paradigmasıyla doğrudan ilişkilidir. Bireyin, çevresel uyaranlar ile kendi eylemleri arasındaki nedensel bağı kuramaması ya da eylemlerinin sonucu değiştiremeyeceğine dair inancı pekişmesi sonucunda ortaya çıkar. Bu durum, nörobiyolojik düzeyde hipotalamik-hipofizer-adrenal (HPA) aksının kronik aktivasyonuna, dorsal striatum ve ventromedial prefrontal korteks (vmPFC) devrelerinde işlev bozukluklarına zemin hazırlayabilir. Klinik pratikte, kronik hastalıklarda, travma sonrası stres bozukluğunda (TSSB) ve majör depresif bozuklukta sıklıkla gözlemlenen öz-yeterlilik (self-efficacy) kaybının temel bileşenidir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Öğrenilmiş çaresizlik ile sıklıkla karıştırılır; öğrenilmiş çaresizlik geçmiş deneyimler yoluyla edinilmiş bir eylemsizlik durumuyken, güçsüzlük daha geniş bir kontrol ve etki alanı yoksunluğunu, öz-yeterlilik algısının çöküşünü kapsar.
Keşfetmeye Devam Edin
Öğrenilmiş Çaresizlik
Öğrenilmiş Çaresizlik
Learned Helplessness
Bireyin kontrol edemediği olumsuz uyarıcılara tekrar tekrar maruz kalması sonucunda, gelecekteki olası kaçınma veya kurtulma fırsatlarını değerlendirme motivasyonunu tamamen kaybetmesi durumu.
İncele