Sosyal İzolasyon
Social İsolation / Social Withdrawal
Tanım
🔹 1. (social isolation):
Bir bireyin diğer insanlarla olan temasının gönüllü veya gönülsüz olarak tamamen ya da yakın bir düzeyde yoksun olması durumu.
🔹 2. (social withdrawal):
Bireyin kişilerarası ilişkilerden aktif olarak uzaklaşması, genellikle kayıtsızlık, duygusal kopukluk ve mesafeli bir tutumla karakterize edilen davranışsal yönelimdir.
Örnek Vaka / Uygulama
🔹 1. (social isolation): Emeklilik sonrasında sosyal çevresini tamamen kaybeden, ailesi başka bir şehirde yaşayan ve haftalar boyunca komşuları dahil hiç kimseyle yüz yüze iletişim kurmayan 72 yaşındaki bir bireyin, zamanla konuşma yetisinde körelme, uyku-uyanıklık döngüsünde bozulma ve paranoid düşünceler geliştirmesi. 🔹 2. (social withdrawal): 32 yaşındaki erkek hasta, son altı ay içinde iş arkadaşlarından tamamen kopmuş, aile içi iletişimini minimuma indirmiş ve odasından çıkmayı reddetmektedir. Kendisine yöneltilen sorulara tek kelimelik yanıtlar vermekte, yüz ifadelerinde belirgin bir duygulanım küntlüğü ve çevresel uyaranlara karşı tam bir kayıtsızlık sergilemektedir.
Derin Analiz
🔹 1. (social isolation):
Sosyal izolasyon, insan ve diğer sosyal memelilerde nörobiyolojik ve fizyolojik homeostazı doğrudan tehdit eden kritik bir çevresel stresördür. Kronikleştiğinde hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksının sürekli aktivasyonuna, kortizol seviyelerinin kronik olarak yükselmesine ve buna bağlı olarak prefrontal kortekste nöronal atrofiye yol açar. İmmün sistem üzerinde pro-enflamatuar sitokinlerin salınımını tetikleyerek hem kardiyovasküler patolojilere zemin hazırlar hem de bilişsel esnekliği azaltır. Yalnızlıktan (loneliness) temel farkı, subjektif bir acı hissinden ziyade, dış dünyayla kurulan bağların nesnel ve gözlemlenebilir yokluğudur.
🔹 2. (social withdrawal):
Sosyal geri çekilme, tek başına birincil bir bozukluktan ziyade, çok katmanlı psikopatolojilerin ortak bir belirti kümesidir. Şizofreni spektrumundaki negatif semptomlar, otizm spektrum bozukluğundaki sosyal etkileşim güçlükleri veya major depresyondaki anhedoni ve enerji kaybı tablosunda belirginleşebilir. Nörobiyolojik açıdan, salınan oksitosin ve vazopressin gibi sosyal bağ kurma nöromodülatörlerinin işlev bozukluğu veya nükleus akkumbens üzerinden işleyen ödül mekanizmalarındaki sönme, bireyin sosyal uyaranlara karşı duyarsızlaşmasına ve nihayetinde bu davranışsal geri çekilmeye zemin hazırlar.
Etimoloji
🔹 1. (social isolation):
Latince 'socius' (arkadaş, yoldaş) kökünden türetilen 'socialis' kelimesi ile İtalyanca 'isola' (ada) sözcüğünden gelen 'isolation' kelimelerinin birleşiminden oluşur; bireyin topluluktan koparak adlaşması durumunu ifade eder.
🔹 2. (social withdrawal):
Latince 'socialis' (toplumsal, ortak) ve Orta İngilizce 'withdrawe' (geri çekilmek, el çekmek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
🔹 1. (social isolation):
Yalnızlık (Loneliness) ile sıklıkla karıştırılır. Yalnızlık, sosyal bağların varlığına rağmen hissedilen subjektif bir tatminsizlik ve yalıtılmışlık algısıdır; sosyal izolasyon ise dış temasın niceliksel olarak mutlak veya tama yakın yokluğudur.
🔹 2. (social withdrawal):
Sosyal anksiyete bozukluğundan (sosyal fobi) ayrılır; sosyal fobide birey sosyal etkileşim arzu eder ancak yoğun korku ve eleştirilme kaygısı duyar. Sosyal geri çekilmede ise temel motivasyon kayıtsızlık, yabancılaşma veya sosyal uyaranlara karşı arzunun (motivasyonel eksikliğin) sönmesidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Yalnızlık
Yalnızlık
Loneliness
Bireyin sahip olduğu sosyal ilişkiler ile arzuladığı bağlar arasındaki algılanan tutarsızlıktan kaynaklanan, duygusal ve bilişsel düzeyde rahatsızlık veren öznel bir durum.
İncele
HPA Aksı
HPA Aksı
HPA Axis
Hipotalamus, hipofiz bezi ve adrenal korteks arasındaki karmaşık geri bildirim döngüsünü ifade eden, vücudun strese verdiği ana hormonal yanıt sistemidir.
İncele
Ostrasizm
Ostrasizm
Ostracism
Bir bireyin veya grubun, diğerleri tarafından kasıtlı olarak dışlanması ve yok sayılması şeklinde kendini gösteren en uç reddedilme biçimidir.
İncele
Anhedoni
Anhedoni
Anhedonia
Normal koşullarda bireye zevk vermesi beklenen deneyimlerden ve etkinliklerden keyif alamama, haz duyma kapasitesinin yitimi.
İncele
Şizofreni
Şizofreni
Schizophrenia
Düşünce, duygu ve davranış alanlarında belirgin disintegrasyon, gerçeği değerlendirme yetisinde kayıp ve işlevsellik düşüşüyle karakterize kronik psikotik bozukluk.
İncele