İşlev Bozukluğu
Dysfunction
Tanım
Biyolojik, psikolojik veya sosyal bir sistemin, organın ya da davranışsal sürecin normal operasyonel kapasitesindeki her türlü bozulma, yetersizlik veya aksama.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek düzeyde kaygı yaşayan bir yazılım mühendisinin, anksiyete atağı korkusuyla evden çıkamaması ve iş toplantılarına katılamaması, bilişsel ve davranışsal düzeyde belirgin bir işlev bozukluğuna (dysfunction) örnek oluşturur; çünkü birey kendi temel rollerini yerine getirme kapasitesini kaybetmiştir.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikopatolojide işlev bozukluğu, bir bireyin düşünce, duygu veya davranış düzenlemesindeki anomalilerin günlük yaşam rollerini, mesleki işlevselliği ve sosyal ilişkileri sürdürme kapasitesini sekteye uğratması durumudur. DSM-5 kriterlerinde yer alan 'klinik düzeyde belirgin sıkıntı veya işlevsellikte bozulma' (clinically significant distress or impairment in social, occupational, or other important areas of functioning) ibaresinin temel taşıdır. Nörobiyolojik düzeyde ise nöral devreler arasındaki sinaptik iletim kusurları, nörotransmitter dengesizlikleri veya beyin ağları arasındaki (örneğin varsayılan durum ağı ile yürütücü işlev ağı) bağlantı kopuklukları bu duruma zemin hazırlar. Durum, sadece yapısal bir hasarı değil, aynı zamanda homeostatik adaptasyon yeteneğinin kaybolmasını ifade eder.
Etimoloji
Antik Yunanca 'dys-' (zorluk, bozukluk, kötü) + Latince 'functio' (yerine getirme, icra etme, işlev görme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Anomali (genellikle istatistiksel veya yapısal bir sapmayı ifade eder ve her zaman işlevsel bir yetersizlik yaratmaz), yetiyitimi (disability - kalıcı ve yasal düzeyde bir yetenek kaybını kapsar) ve patoloji (doğrudan bir hastalık sürecini işaret eder).