Kümülatif Yüzde
Cumulative Percentage
Tanım
Bir veri setindeki frekans dağılım oranlarının ardışık olarak toplanmasıyla elde edilen ve en yüksek değerin yüzde yüze ulaştığı kümülatif oran değeridir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir üniversitedeki öğrencilerin akademik başarı notları analiz edilirken harf notlarının dağılımı incelenmektedir. Öğrencilerin %10'u AA, %20'si BA, %30'u BB, %25'i CB ve %15'i CC almıştır. Bu veri setine kümülatif yüzde uygulandığında; AA için değer %10, AA ve BA alanların toplamı için %30 (10+20), BB dahil edildiğinde %60 (30+30), CB eklendiğinde %85 (60+25) ve nihayet CC ile birlikte tüm dağılım %100'e (85+15) ulaşır. Bu sayede belirli bir not ortalamasının altında kalan öğrenci kitlesinin toplam yüzdesi net bir şekilde saptanır.
Derin Analiz
Kümülatif yüzde, özellikle sıralama (ordinal) ve aralık (interval) ölçeklerinde toplanan verilerin dağılım özelliklerini analiz etmek için kullanılan temel bir betimsel istatistik aracıdır. Ham yüzdelerin ardışık olarak toplanması ilkesine dayanır; yani belirli bir kategorideki oranın, kendinden önceki tüm kategorilerin oranlarıyla toplanmasıyla hesaplanır. Bu hesaplama yöntemi, araştırmacıya örneklemin belirli bir kesme noktasının (cut-off point) altında veya üstünde kalan kütlesel yüzdesini doğrudan okuma imkanı tanır. Frekans tablolarının yorumlanmasında, persentil hesaplamalarında ve çeyrekler açıklığı gibi konum ölçülerinin türetilmesinde kritik bir rol oynar. Dağılımın çarpıklığı ve basıklığı hakkında ilk görsel ve sayısal fikirleri verirken, verinin kümülatif eğriler (ogivler) üzerinde grafiksel olarak temsil edilmesine de zemin hazırlar.
Etimoloji
Latince 'cumulare' (yığmak, biriktirmek) fiilinden türetilen 'cumulus' (yığın, küme) sözcüğü ile Latince 'pro centum' (yüzde başına) ifadesinin birleşiminden oluşan istatistiksel bir terimdir.
Karıştırmayın
Basit yüzde (simple percentage) ile sıklıkla karıştırılır; basit yüzde her bir kategorinin kendi içindeki payını gösterirken, kümülatif yüzde önceki kategorilerin yığılmalı toplamını yansıtır. Ayrıca kümülatif frekans (cumulative frequency) ile karıştırılabilir; kümülatif frekans mutlak sayıları toplarken, kümülatif yüzde oran değerlerini toplar.