Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Sabit Etkiler Varyans Analizi

Fixed-effects Analysis Of Variance

Tanım

Araştırmacı tarafından özel olarak seçilmiş belirli koşul veya grup ortalamaları arasındaki farkların incelenmesini sağlayan istatistiksel prosedür.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir psikolog, üç farklı terapi yönteminin (Bilişsel Davranışçı Terapi, Kabul ve Kararlılık Terapisi, Psikodinamik Terapi) kaygı skorları üzerindeki etkisini incelemek istemektedir. Araştırmacı bu üç yöntemi rastgele değil, bilinçli olarak seçmiştir. Elde edilen veriler sabit etkiler varyans analizi ile değerlendirilerek, bu üç spesifik yöntemin etkinlik ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olup olmadığı test edilir.

Derin Analiz

Sabit etkiler varyans analizi (ANOVA), bağımsız değişkenin düzeylerinin popülasyondan rastgele örneklenmeyip, doğrudan araştırmanın ilgi odağı olan belirli kategorilerden oluştuğu durumlarda kullanılan istatistiksel bir modeldir. Bu yaklaşımda çıkarımlar, yalnızca çalışmaya dahil edilen spesifik koşullarla sınırlıdır; sonuçlar daha geniş bir popülasyondaki diğer olası koşullara genellenmez. Modeldeki hata terimi, gözlemlerin kendi grup ortalamalarından sapmalarını temsil eder ve parametre tahminleri kesin olarak bu kısıtlı evren parametrelerine dayanır.

Etimoloji

İngilizce 'fixed' [sabitlenmiş, belirlenmiş] + 'effect' [etki] kelimelerinin, Latince 'variare' [değiştirmek] kökünden türeyen 'variance' ve Yunanca 'analysis' [çözümleme] terimleriyle birleşmesinden oluşur.

Karıştırmayın

Rastgele etkiler varyans analizi (koşulların daha geniş bir evrenden rastgele seçildiği durum) ile sıkça karıştırılır; temel fark, sabit etkilerde sonuçların sadece seçilen koşulları temsil etmesi, rastgele etkilerde ise tüm olası koşullara genellenmek istenmesidir.