Yönlü Test
Directional Test
Tanım
Yönlü bir hipotezin doğruluğunu sınamak amacıyla kullanılan, etkinin veya farkın belirli bir yönde (örneğin sadece pozitif veya sadece negatif) olduğunu varsayan istatistiksel hipotez testi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir antidepresan ilacın plaseboya kıyasla depresyon skorlarını düşürüp düşürmediğini inceleyen bir klinik araştırmada, ilacın skorları artırma ihtimali teorik olarak göz ardı edilerek yalnızca 'azaltacağı' yönünde kurulan hipotezin tek kuyruklu (yönlü) t-testi ile analiz edilmesi.
Derin Analiz
Yönlü testler (tek yönlü testler), parametrik veya non-parametrik çıkarımsal istatistikte, popülasyon parametresinin değerine ilişkin beklentinin önceden belirli bir yönde teorik bir temele dayandırıldığı durumlarda tercih edilir. İstatistiksel güç (statistical power) açısından çift yönlü (nondirectional) testlere kıyasla daha avantajlıdır çünkü anlamlılık düzeyi (alfa) ikiye bölünmez, tamamı hipotezin öngörüldüğü kuyrukta yoğunlaştırılır. Bu durum, Tip II hata yapma olasılığını (yanlış negatif) düşürürken, etki yönünün yanlış tahmin edilmesi durumunda Tip I hata riskini sıfırlama veya tüm alfa değerini yanlış yöne kaybetme riskini beraberinde getirir. Dolayısıyla, literatür temeli ve teorik altyapı sağlam olmayan durumlarda yönlü test kullanımı metodolojik açıdan sorgulanabilir.
Etimoloji
Latince 'directus' (düz, yönlendirilmiş) kelimesinden türetilen yön kavramı ile İngilizce 'test' (deneme, sınama) sözcüğünün birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Yönlü test (one-tailed test) ile çift yönlü test (two-tailed test) sıklıkla karıştırılır; temel fark, yönlü testin etki yönünü öngörmesi ve kritik bölgeyi tek bir kuyrukta toplamasıdır, çift yönlü test ise etkinin varlığını her iki yönde de sorgular.