Veri Tarama
Data Screening
Tanım
Büyük veri setlerinin istatistiksel analizler öncesinde doğruluk, eksiklik, uç değer ve varsayım uygunluğu açısından sistematik olarak ön incelemeye tabi tutulması sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Doktora tezi için 500 katılımcıdan anket yoluyla veriler toplayan bir araştırmacı, analize başlamadan önce veri setini tarar. Yapılan incelemede, bir katılımcının yaş değişkenine '999' yazdığı (veri giriş hatası), başka bir katılımcının ise tüm ölçek maddelerine aynı puanı vererek standart sapmayı sıfırladığı (uç değer) tespit edilir ve bu veriler istatistiksel modeli bozmaması için protokol kurallarına göre temizlenir.
Derin Analiz
Nicel araştırma yöntemlerinde ve istatistikte veri tarama, ham verinin istatistiksel modellemeye girmeden önceki kritik kalite kontrol aşamasıdır. Bu süreç, tipik olarak veri giriş hatalarının tespit edilmesini, eksik verilerin (missing data) incelenmesini, uç değerlerin (outliers) belirlenmesini ve dağılımın normallik gibi temel parametrik varsayımları karşılayıp karşılamadığının test edilmesini kapsar. Doğru yapılmayan bir veri taraması, Tip I ve Tip II hataların oranını artırarak tüm çıkarımsal istatistiklerin geçerliliğini ve güvenilirliğini zedeler. Multivariye analizlerde ise matrisin tekillik (singularity) ve çoklu doğrusallık (multicollinearity) gibi yapısal sorunlardan arındırılmasını sağlar.
Etimoloji
İngilizce 'data' (Latince 'datum', verilmiş olan şey) ve 'screening' (Cermen kökenli 'skrenan', ayıklamak, elemek) kelimelerinin birleşiminden oluşan metodolojik bir terimdir.
Karıştırmayın
Veri temizleme (data cleaning) genellikle hatalı veya bozuk verilerin düzeltilmesi veya silinmesini ifade ederken; veri tarama, temizleme işlemini de kapsayan çok daha geniş ve analitik bir ön inceleme, teşhis ve varsayım test etme sürecidir.