Rüya Sansürü
Dream Censorship
Tanım
Psikanalitik kuramda, bilinçdışı arzuların ego tarafından doğrudan ifade edilmesini engelleyerek rüyalarda kılık değiştirmesini sağlayan psikodinamik mekanizma.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik pratikte, iş arkadaşına yönelik yoğun bir öfke ve yok etme arzusu taşıyan bir danışanın, rüyasında o iş arkadaşına zararsız bir hediye paketi verdiğini görmesi rüya sansürünün klasik bir tezahürüdür; kabul edilemez saldırganlık dürtüsü sansürlenerek tersine bir sembolizmle (hediye) örtülmüştür.
Derin Analiz
Sigmund Freud'un rüya teorisinin temel taşlarından biri olan rüya sansürü, uyanık durumdaki bilinçdışı dürtülerin (özellikle bastırılmış libidinal ve agresif arzuların) uyku sırasında ego savunmalarını aşarak bilince ulaşmasını engellemek veya kabul edilebilir bir formda maskelemek için devreye giren bir filtredir. Rüya işi (dream work) sürecinde 'gizli rüya düşüncelerinin' (latent dream thoughts), 'açık rüya içeriğine' (manifest content) dönüştürülmesinde birincil rol oynamaktadır. Yer değiştirme (displacement) ve yoğunlaştırma (condensation) gibi mekanizmalar bu sansürün bypass edilme veya aşılma biçimleridir. Sansürün katılığı, egonun anksiyete üretme potansiyeline sahip materyali bastırma gücüyle doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
İngilizce 'dream' (rüya, Eski İngilizce 'drēam') ve Latince kökenli 'censorship' (sansür, Latince 'censere' [değerlendirmek, denetlemek]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bastırma (Repression) ile sıklıkla karıştırılır; bastırma genel bir bilinçdışına itme mekanizmasıyken, rüya sansürü özellikle uyku evresinde ve rüya üretimi sırasında aktif olan spesifik bir biçim değiştirme operasyonudur.