Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Meta-analiz

Meta-analysis

Tanım

Benzer araştırma sorularını inceleyen birden fazla bağımsız çalışmanın bulgularını, etki büyüklüğü tahminlerini istatistiksel olarak birleştirerek tek bir kapsamlı sentez üreten ileri düzey kantitatif yöntem.

Örnek Vaka / Uygulama

Bilişsel davranışçı terapinin (BDT) sosyal anksiyete bozukluğu üzerindeki etkinliğini inceleyen 45 bağımsız randomize kontrollü çalışmanın verileri toplanır. Her çalışmanın örneklem büyüklüğü ve standartlaştırılmış ortalama farkı (Hedges' g) hesaplanarak havuzlanır. Sonuçta BDT'nin genel etki büyüklüğünün (örn. d = 0.78) istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek düzeyde terapötik etkiye sahip olduğu nihai bir orman grafiği (forest plot) ile raporlanır.

Derin Analiz

Meta-analiz, ampirik literatürdeki örneklem hatasını ve varyansı minimize ederek, evrendeki gerçek etki büyüklüğüne en yakın havuzlanmış tahmini (pooled estimate) elde etmeyi hedefler. Geleneksel derlemelerin aksine, sübjektif yorumların ötesine geçerek objektif ve matematiksel bir konsensüs sağlar. Süreç; literatür taraması, etki büyüklüklerinin (örneğin Cohen's d, Pearson r, Odds Ratio) hesaplanması, sabit etkiler veya rastgele etkiler modellerinin (fixed-effect or random-effects models) seçilmesi ve yayın yanlışı (publication bias) ile heterojenliğin (Cochran's Q, I² istatistiği) test edilmesi aşamalarından oluşur. Metabilimin omurgasını oluşturur.

Etimoloji

Yunanca 'meta' (ötesinde, aşan, öte) + Latince 'analysis' (çözümleme, parçalarına ayırma); kelime anlamı olarak 'çözümlemelerin ötesine geçmek' veya 'analizleri analiz etmek' anlamına gelir.

Karıştırmayın

Sistematik derleme (systematic review) ile sıklıkla karıştırılır; sistematik derleme literatürün nitel veya nicel olarak kapsamlı bir özetini sunarken, meta-analiz bu derlemenin içindeki verileri matematiksel olarak birleştiren istatistiksel alt bileşendir. Her meta-analiz bir sistematik derleme gerektirir ancak her sistematik derleme meta-analiz içermez.

Keşfetmeye Devam Edin

Etki Büyüklüğü

Effect Size

İki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkinin ya da gözlenen farkın büyüklüğünü ve pratik anlamlılığını nicel olarak ifade eden istatistiksel ölçü.

İncele

Orman Grafiği

Forest Plot

Meta-analizlerde birden fazla bağımsız çalışmanın etki büyüklüklerini, güven aralıklarını ve genel birleştirilmiş sonucu görsel olarak sunan standart grafik yöntemidir.

İncele

Heterojenlik

Heterogeneity

Bir veri setindeki, örneklemdeki veya popülasyondaki birimlerin, gözlemlerin ya da özelliklerin birbirinden büyük ölçüde farklı olması durumu.

İncele