Ektoplazma
Ectoplasm
Tanım
Hücre biyolojisinde plazma zarının hemen altında yer alan, endoplazmaya kıyasla daha yoğun ve jel kıvamındaki hücre sitoplazmasının dış katmanıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında incelenen bir amipin (Amoeba proteus) yönelimli hareket sırasında hücre zarını dışa doğru iterken pseudopod oluşturması, ektoplazmanın sıvılaşarak sol formdan jel forma geçişinin mikroskobik düzeydeki somut bir göstergesidir.
Derin Analiz
Hücre biyolojisi ve sitoloji bağlamında ektoplazma (kortikal sitoplazma), aktin filamentlerinin oluşturduğu yoğun ağ (kortikal ağ) nedeniyle genellikle sol-jel dönüşümlerine uğrayan bir bölgedir. Endositoz, ekzositoz, hücre hareketliliği (amoeboid hareket) ve hücre iskeletinin dinamik organizasyonunda kritik bir rol oynamaktadır. Parazitoloji ve protistolojide, amipsi organizmaların yalancı ayak (pseudopodia) oluşturma süreçlerindeki mekanik gerilimi bu katman üzerinden yönetilir. Spiritüalist literatürdeki homonim kullanımı ise tamamen tarihsel ve psödoarkeolojik bir olgu olup, bilimsel metodolojide karşılığı bulunmamaktadır; ancak terimin kökeni bu popüler kültürel atıflarla sıklıkla yanlış bir şekilde entelektüel zemin kazanmaya çalışmıştır.
Etimoloji
Etimolojik olarak Antik Yunanca 'ektós' (dışarıda, harici) ve 'plásma' (şekillendirilmiş şey, kalıp) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Endoplazma ile sıklıkla karıştırılır; ayırt edici temel fark ektoplazmanın hücrenin periferinde yer alması, daha viskoz ve lifli bir ağ yapısına sahip olması, endoplazmanın ise organellerin çoğunu barındıran iç ve daha akışkan bölgeyi oluşturmasıdır.