Sitoplazma
Cytoplasm
Tanım
Hücre zarı ile çekirdek arasında yer alan, hücre içi organelleri barındıran ve yaşamsal metabolik faaliyetlerin çoğunun gerçekleştiği yarı akışkan jelatinimsi matriks.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir nöronun aksonu boyunca gerçekleşen mitokondriyal nakil ve vezikül taşınması, sitoplazmanın akışkan yapısı ve hücre iskeleti elemanları sayesinde milyonlarca mikrometre boyunca kesintisiz bir şekilde sürdürülür.
Derin Analiz
Hücre biyolojisi ve nörobiyoloji temelinde sitoplazma, sadece pasif bir dolgu maddesi değil, aynı zamanda hücre içi iskelet (sitoskeleton) dinamiklerinin, sinyal iletim yollarının ve enzimatik reaksiyonların merkezidir. Nöronlar gibi yüksek oranda özelleşmiş hücrelerde, sitoplazmanın (özellikle aksonal ve dendritik bölgelerdeki aksoplazma) yapısal bütünlüğü ve akışı, nörotransmitter sentezi, aksonal taşınma ve sinaptik plastisite için kritik öneme sahiptir. Çekirdek hariç tutulduğunda, sitosol ve organellerin tamamını kapsayan bu dinamik ortam, hücrenin homeostazını korumasını ve çevresel uyaranlara metabolik yanıt vermesini sağlar.
Etimoloji
Modern Latince kökenli olup, Yunanca 'kytos' (hücre, kap, kavanoz) ve 'plasma' (şekillendirilmiş, kalıplanmış şey) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sitozol ile sıklıkla karıştırılır; sitozol yalnızca sitoplazmanın sıvı kısmını (organeller hariç) ifade ederken, sitoplazma hem sitozolü hem de içinde askıda bulunan tüm organelleri kapsar.