Çok Aşamalı Örnekleme
Multistage Sampling
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Türkiye genelinde yürütülecek ulusal bir halk sağlığı araştırmasında, tüm vatandaşların listesini içeren tek bir örneklem çerçevesine ulaşmak imkansızdır. Bu durumda araştırmacı ilk aşamada rastgele 10 şehir seçer, ikinci aşamada bu şehirlerden rastgele ilçeler, üçüncü aşamada mahalleler ve son aşamada bu mahallelerden haneler belirleyerek veriyi toplar.
Derin Analiz
Çok aşamalı örnekleme, özellikle evrenin tamamını listeleyen bir örneklem çerçevesinin (sampling frame) bulunmadığı veya oluşturulmasının ekonomik ve lojistik olarak imkansız olduğu durumlarda başvurulan stratejik bir yöntemdir. Süreç, en üst düzey küme birimlerinin (örneğin coğrafi bölgeler veya iller) rastgele seçilmesiyle başlar; ardından bu birimlerin içinden daha küçük alt birimler (ilçeler, mahalleler, haneler) sırayla örnekleme dahil edilir. Yöntem, veri toplama maliyetlerini ve zaman maliyetini dramatik biçimde düşürürken, her aşamada eklenen kümeleme efektleri (clustering effects) nedeniyle standart hata miktarını artırabilir. Bu dezavantaj, örneklem büyüklüğünün optimize edilmesi ve çok aşamalı ağırlıklandırma teknikleriyle telafi edilir.
Etimoloji
İngilizce 'multi-' [çoklu, birden fazla] + 'stage' [aşama, evre] ve 'sampling' [örneklem seçimi, örnekleme] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Küme örneklemesi (cluster sampling) ile sıklıkla karıştırılır; küme örneklemesinde seçilen tüm kümelerin içindeki bütün birimler incelenirken, çok aşamalı örneklemede kümelerin içinden de alt örneklemler seçilir.